کدام پرنده خوشآهنگترین آواز را دارد؟ پژوهش جدید پاسخ میدهد
آواز پرندگان برای بسیاری از انسانها آرامشبخش است، اما چرا صدای برخی پرندگان دلنشینتر از صدای برخی دیگر به نظر میرسد؟ یک پژوهش جدید تلاش کرده است به این پرسش پاسخ دهد.
پژوهشگران دانشگاه توبینگن آلمان دریافتند که ویژگیهای صوتی خاصی میتوانند بر میزان دلنشین بودن آواز پرندگان برای انسان تأثیر بگذارند. بر اساس این مطالعه، افراد معمولاً صداهای ملایمتر و دارای دامنه فرکانسی محدودتر را بیشتر میپسندند، اما در عین حال، آوازهای پیچیدهتر نیز امتیاز بالاتری از نظر دلنشینی دریافت میکنند.
این ترجیح ظاهراً ارتباطی با میزان آشنایی افراد با پرندگان نداشت.
نادین کالب، زیستشناس دانشگاه توبینگن و نویسنده اصلی این پژوهش، گفت این یافته نشان میدهد لذت بردن از آواز پرندگان به چیزی بنیادیتر از صرفاً شناختن پرندهای که در حال آواز خواندن است، ارتباط دارد.
او افزود که ترکیبی از ویژگیهای مختلف صوتی در میزان دلنشین بودن آواز نقش دارد و ترکیبهای متفاوتی از این ویژگیها میتوانند صداهایی بسیار خوشایند ایجاد کنند.
برنده پژوهش چه پرندهای بود؟
پژوهشگران از ۸۴ نفر خواستند به صداهای ضبطشده از ۱۲۳ گونه پرنده وحشی گوش دهند و میزان دلنشین بودن صدای هرکدام را از یک تا پنج امتیاز دهند.
در این بررسی، مرغ سیاه اروپایی با میانگین امتیاز ۴.۵۲ از پنج در رتبه نخست قرار گرفت.
مرغ سیاه اروپایی که با نام «مرغ سیاه اوراسیایی» نیز شناخته میشود، پرندهای آشنا در باغها، پارکها و مناطق جنگلی اروپا است. آواز این پرنده غنی، نرم و شبیه صدای ساز فلوت توصیف شده است.
در مقابل، جغد انباری کمترین امتیاز را دریافت کرد و میانگین امتیاز صدای آن تنها ۱.۳۲ از پنج بود. صدای این جغد بهطور معمول تیز، خشن و تا حدی ترسناک توصیف میشود.
در میان سایر پرندگان، سهره طلایی اروپایی امتیاز ۴.۲۶، سینهسرخ اروپایی ۴.۰۴ و چرخریسک آبی ۳.۹۲ از پنج را به دست آوردند.
چرا برخی آوازها دلنشینتر هستند؟
پژوهشگران پس از دریافت امتیازهای شرکتکنندگان، آنها را با ویژگیهای صوتی آواز هر پرنده مقایسه کردند تا مشخص شود چه عواملی با احساس خوشایند بودن صدا ارتباط دارند.
کریستوف راندلر، استاد زیستشناسی دانشگاه توبینگن و یکی از نویسندگان پژوهش، گفت یکی از یافتههای غیرمنتظره این بود که افراد تمایل داشتند آوازهای پیچیدهتر را بیشتر بپسندند.
او توضیح داد که شاید انتظار داشته باشیم صداهای ساده و تکراری به دلیل سهولت در پردازش، دلپذیرتر باشند، اما نتایج این پژوهش الگوی متفاوتی را نشان داد و آوازهای پیچیدهتر معمولاً امتیاز بالاتری دریافت کردند.
با این حال، کالب تأکید کرد که هیچ ویژگی صوتی واحدی نمیتواند بهتنهایی توضیح دهد چرا یک آواز زیبا به نظر میرسد.
او گفت مرغ سیاه، زردپره درختی و سسک سرسیاه صداهای کاملاً متفاوتی دارند، اما هر سه امتیاز بسیار بالایی دریافت کردند. به گفته او، ترکیب فرکانس، شدت صدا و پهنای باند صوتی در درک انسان از دلنشین بودن صدای پرنده اهمیت دارد.
آواز پرندگان و طراحی پارکها
پژوهشگران معتقدند این یافتهها در آینده میتواند به برنامهریزان شهری و طراحان پارکها کمک کند تا هنگام طراحی فضاهای شهری، علاوه بر کاهش صداهای مزاحم، به نوع صداهایی که مردم در محیط میشنوند نیز توجه کنند.
راندلر گفت صدای پرندگان فقط وسیلهای برای ارتباط میان خود پرندگان نیست، بلکه بخش مهمی از محیط صوتی است که انسانها نیز آن را تجربه میکنند.
با این حال، او تأکید کرد که پژوهش در مراحل ابتدایی قرار دارد و صرفاً اضافه کردن صدای پرندگان به محیط لزوماً باعث افزایش رفاه انسان نمیشود. تحقیقات قبلی گروه او نیز نشان داده بود که پخش مصنوعی آواز پرندگان از بلندگو، مزایای بیشتری نسبت به صدای طبیعی پرندگان برای احساس رفاه ایجاد نمیکند.
آیا سلیقه انسانها در آواز پرندگان ریشه تکاملی دارد؟
اولگا فِهر، استاد روانشناسی دانشگاه وارویک بریتانیا که در زمینه آواز پرندگان تحقیق میکند و در این پژوهش مشارکت نداشته است، گفت نتایج نشان میدهد دستکم برخی عوامل زیستی میتوانند در ترجیح انسان نسبت به آواز پرندگان نقش داشته باشند.
او به پژوهشهای دیگری اشاره کرد که نشان میدهند واکنش انسان و برخی حیوانات به صداهای خاص ممکن است ریشههای تکاملی داشته باشد.
با این حال، فِهر تأکید کرد که تجربه شخصی نیز میتواند بر سلیقه افراد تأثیر بگذارد. برای مثال، آواز سهرههای گورخری که تند و تا حدی ماشینی توصیف میشود، از نظر بسیاری از افراد چندان دلنشین نیست، اما او میگوید شخصاً این آوازها را دوست دارد؛ زیرا برایش با تجربههای خوشایند همراه شدهاند.
او همچنین هشدار داد که تمرکز بیش از حد بر گونههایی که آوازهای زیباتری دارند، ممکن است در برخی موارد به تلاشهای حفاظتی برای گونههایی که صداهای کمتر دلنشینی دارند، آسیب بزند.
هنوز پاسخ کاملی برای این پرسش وجود ندارد
رابرت لاچلان، پژوهشگر ارتباطات حیوانات و استاد روانشناسی دانشگاه رویال هالووی لندن، گفت این مطالعه راه را برای تحقیقات بیشتری باز میکند، اما هنوز مشخص نیست دقیقاً چه چیزی باعث میشود یک آواز برای انسان جذاب باشد.
او همچنین درباره نقش فرکانس صدا پرسشهایی مطرح کرد و گفت پرندگانی مانند مرغ سیاه و بلبل که به داشتن آوازهای زیبا مشهورند، اغلب از نتهای نسبتاً بم و شبیه صدای فلوت استفاده میکنند.
لاچلان همچنین گفت زیستشناسی و تجربههای شخصی هر فرد احتمالاً در نحوه درک آواز پرندگان نقش دارند. او در عین حال، جالب دانست که میزان تجربه افراد در پرندهنگری در این مطالعه تأثیری بر انتخاب آوازهای دلنشین نداشته است.
راندلر نیز تأکید کرد که پژوهش هنوز به این پرسش پاسخ نمیدهد که چرا مغز انسان برخی ویژگیهای صوتی را ترجیح میدهد. به گفته او، گام بعدی پژوهش این است که مشخص شود علت این ترجیحات چیست و آیا مردم در فرهنگها و محیطهای مختلف نیز واکنش مشابهی به آواز پرندگان نشان میدهند یا خیر.
