پژوهش جدید دانشگاه آلبرتا امید تازهای برای درمان آلزایمر ایجاد کرده است
پژوهشگران دانشگاه آلبرتا در کانادا میگویند نتایج یک مطالعه جدید درباره استفاده از نانوذرات برای درمان بیماری آلزایمر، امید تازهای برای مقابله با این بیماری ایجاد کرده است.
در این پژوهش که نتایج آن در نشریه علمی آلزایمر و زوال عقل منتشر شده، موشهای مبتلا به آلزایمر پس از دریافت نانوذرات، در سطح مولکولی و سلولی نشانههایی از معکوس شدن روند بیماری نشان دادند و علائم بیماری آنها نیز بهبود پیدا کرد.
دکتر ساتیابراتا کار، پژوهشگر و استاد پزشکی دانشگاه آلبرتا، درباره نتایج این مطالعه گفت: «من ۳۰ سال است که روی بیماری آلزایمر کار میکنم و هرگز تا این اندازه هیجانزده نبودهام.»
کار از سال ۲۰۲۰ تحقیقات خود درباره نانوذرات را آغاز کرده و تاکنون چندین مقاله در این زمینه منتشر کرده است.
نانوذرات چگونه عمل میکنند؟
در جدیدترین پژوهش، محققان دریافتند که رساندن نانوذرات به مغز موشهای مبتلا به آلزایمر، از تولید بیش از حد پپتیدهایی جلوگیری میکند که در شکلگیری پلاکهای آسیبزای مرتبط با بیماری آلزایمر در مغز نقش دارند.
به گفته پژوهشگران، کاهش تولید این پپتیدها با کاهش فرایندهایی همراه شد که به آسیب سلولهای مغزی و بروز علائم آلزایمر منجر میشوند.
نکته قابل توجه در این پژوهش این است که نانوذرات مورد استفاده، برخلاف بسیاری از روشهای دارویی، صرفاً بهعنوان وسیلهای برای رساندن یک دارو به مغز استفاده نشدهاند، بلکه خود نانوذرات نقش درمانی داشتهاند.
کار در این باره گفت: «اینکه متوجه شویم این مولکول بدون دارو میتواند اثر داشته باشد، چیزی است که پذیرش آن برای مردم زمان میبرد. علاوه بر این، این نتایج باید در آزمایشگاههای دیگر نیز تکرار شود. تنها پس از آن است که مردم میتوانند به آن باور کنند.»
نانوذراتی که پیشتر در انسان استفاده شدهاند
نانوذرات مورد استفاده در این مطالعه از مادهای به نام اسید پلیلاکتیک-کو-گلیکولیک ساخته شدهاند که به اختصار «پیالجیای» نامیده میشود.
این ماده زیستتخریبپذیر است و پیشتر برای رساندن حدود ۲۰ دارو به بدن انسان مورد استفاده قرار گرفته است.
کار میگوید همین سابقه استفاده انسانی میتواند در آینده به پژوهشگران کمک کند تا در صورت تأیید نتایج مطالعات پیشبالینی، بررسی این روش را در انسان آسانتر کنند.
با این حال، او تأکید کرد که خودش امکان انجام آزمایشهای بالینی روی انسان را ندارد و امیدوار است نتایج این پژوهش، سایر دانشمندان و پزشکان را به انجام مطالعات انسانی ترغیب کند.
او گفت: «اگر بتوانم شواهد کافی ارائه کنم که این نانوذرات در مدلهای پیشبالینی از نظر بالینی اهمیت دارند، دانشمندان و پزشکان ممکن است علاقهمند شوند آنها را وارد مرحله آزمایشهای انسانی کنند.»
«امید برای فردا، نه درمان امروز»
بیماری آلزایمر یک بیماری پیشرونده و کشنده است و در حال حاضر درمانی برای متوقف کردن کامل آن وجود ندارد. بر اساس اطلاعات انجمن آلزایمر کانادا، این بیماری حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد موارد زوال عقل را تشکیل میدهد.
آلزایمر به دو شکل کلی دیده میشود: نوع ژنتیکی که در اثر جهشهای ژنی ایجاد میشود و نوع پراکنده که علت دقیق آن مشخص نیست.
کِنِث کوکرین که مادر و خواهرش به آلزایمر مبتلا بودند، حدود یک سال پیش به آلزایمر زودرس مبتلا شد. او گفت به دلیل سابقه خانوادگی بیماری، میدانست چه چیزی ممکن است در انتظارش باشد.
کوکرین گفت: «این بیماری با سرطان متفاوت است، اما به همان اندازه بد است. زندگی شما در نهایت به پایان میرسد، اما آن چیزی که در این فاصله از دست میدهید، سخت است؛ اینکه دیگر فرزندانتان را نشناسید، دیگر کسی را نشناسید. بخش دشوار ماجرا همین است.»
او درباره پژوهش دانشگاه آلبرتا گفت که از شنیدن درباره این تحقیقات هیجانزده شده است.
کوکرین افزود: «عالی است. خیلی امیدوارکننده به نظر میرسد. این همان تحقیقاتی است که باید به آن امیدوار باشیم و به آن تکیه کنیم.»
آرلین هان، مدیر برنامهها و خدمات انجمن آلزایمر آلبرتا، نیز این پژوهش را امیدوارکننده دانست، اما تأکید کرد که هنوز نمیتوان آن را درمانی در دسترس بیماران دانست.
او به شعار رایج این انجمن اشاره کرد: «کمک برای امروز و امید برای فردا.»
هان گفت: «این امید برای فرداست.»
او افزود: «هر زمان که پژوهشها به یک دستاورد جدید میرسند و یک گام تازه برداشته میشود، طبیعتاً این موضوع برای ما و همه خانوادههایی که از آنها حمایت میکنیم هیجانانگیز است؛ اما این اتفاق مربوط به امروز نیست.»
نتایج هنوز باید در مطالعات بیشتر تأیید شود
کار گفت برخی از نتایج تحقیقات او توسط دانشمندان آمریکایی نیز تکرار شده است، هرچند نتایج آن مطالعات هنوز منتشر نشدهاند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید دارند که این یافتهها تاکنون در مدلهای حیوانی به دست آمدهاند و برای مشخص شدن ایمنی و اثربخشی این روش در انسان، انجام مطالعات بیشتر و در نهایت آزمایشهای بالینی ضروری است.
اگر تحقیقات آینده نیز نتایج مشابهی نشان دهند، نانوذرات میتوانند بهعنوان یک رویکرد جدید برای مقابله با فرایندهای مولکولی مرتبط با آلزایمر مورد بررسی قرار گیرند؛ اما هنوز مشخص نیست این روش در انسان نیز همان اثر مشاهدهشده در موشها را ایجاد خواهد کرد یا خیر.
