مطالعه جدید: دوری از سه عامل خطر در میانسالی میتواند خطر ابتلا به زوال عقل را تا ۱۳ سال به تأخیر بیندازد
سیانان – نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد افرادی که در دوران میانسالی از سه عامل خطر مهم شامل دیابت نوع ۲، سیگار کشیدن و فشار خون بالا دوری میکنند، ممکن است ابتلا به زوال عقل را به طور متوسط حدود ۱۳ سال به تأخیر بیندازند.
این پژوهش که روز چهارشنبه در نشریه علمی نورولوژی منتشر شد، نشان میدهد این سه عامل از مهمترین خطرات قابلتغییر برای ابتلا به زوال عقل هستند و تأثیر آنها سالها پیش از بروز نخستین علائم بیماری آغاز میشود.
دکتر جوزف کورش، نویسنده ارشد این مطالعه و مدیر مؤسسه سالمندی مطلوب در دانشکده پزشکی دانشگاه نیویورک، گفت پژوهشگران سالها میدانستند که این عوامل خطر نقش مهمی در بروز زوال عقل دارند، اما این مطالعه برای نخستین بار نشان میدهد این عوامل تا چه اندازه میتوانند زمان شروع بیماری را تغییر دهند.
بیش از دو برابر شدن خطر ابتلا
در این پژوهش، اطلاعات بیش از ۱۲ هزار و ۴۰۰ بزرگسال بررسی شد. میانگین سنی شرکتکنندگان در آغاز مطالعه حدود ۵۶ سال بود و وضعیت سلامت آنها به مدت متوسط ۲۶ سال پیگیری شد.
نتایج نشان داد افرادی که هر سه عامل خطر یعنی دیابت نوع ۲، فشار خون بالا و مصرف سیگار را همزمان داشتند:
- بیش از دو برابر بیشتر در معرض ابتلا به زوال عقل قرار گرفتند.
- بیش از پنج برابر بیشتر در معرض مرگ زودرس بر اثر سایر بیماریها بودند.
کورش گفت دانستن اینکه تغییر سبک زندگی میتواند سالهای بیشتری از زندگی سالم را برای افراد فراهم کند، انگیزهبخشتر از اطلاع از درصد احتمال ابتلا به بیماری است.
این پژوهش علت را ثابت نمیکند
پژوهشگران تأکید کردند این مطالعه تنها ارتباط میان این عوامل و زوال عقل را نشان میدهد و ثابت نمیکند که این عوامل به طور مستقیم باعث بیماری میشوند.
دکتر سانجولا سینگ، استاد دانشگاه هاروارد که در این پژوهش مشارکت نداشت، گفت نتایج باید به عنوان یک برآورد مهم در نظر گرفته شود، نه پیشبینی دقیق برای هر فرد.
دکتر اندرو فریمن، متخصص قلب، نیز این یافتهها را بسیار امیدوارکننده توصیف کرد، اما گفت همچنان باید تلاش بیشتری برای ترویج سبک زندگی سالم انجام شود.
چگونه میتوان خطر زوال عقل را کاهش داد؟
پزشکان توصیه میکنند افرادی که فشار خون بالا یا دیابت نوع ۲ دارند یا سیگار میکشند، برای کنترل این عوامل با پزشک خود مشورت کنند.
به گفته متخصصان، فشار خون بالا و دیابت عوامل خطر مشترکی دارند که عبارتاند از:
- کمتحرکی
- چاقی
- رژیم غذایی نامناسب
- مصرف الکل
- سیگار کشیدن
به همین دلیل، اصلاح این عوامل میتواند هم فشار خون و دیابت را کنترل کند و هم خطر زوال عقل را کاهش دهد.
متخصصان همچنین رژیم غذایی کمچرب و گیاهی، مانند رژیمی که برای کنترل فشار خون توصیه میشود، را برای حفظ سلامت مغز مفید دانستهاند.
علاوه بر این، انجام فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و مدیریت استرس نیز از عوامل مهم در کاهش خطر ابتلا به زوال عقل به شمار میروند.
فریمن گفت: «شیوه زندگی بیشترین تأثیر را بر سلامت دارد؛ تأثیری که هیچ دارویی قادر به ایجاد آن نیست.»
به گفته دکتر سینگ، حدود ۴۵ درصد موارد زوال عقل به عوامل خطر قابلتغییر مربوط میشوند.
ترک سیگار نیازمند تصمیم شخصی است
فریمن تأکید کرد موفقیت در ترک سیگار زمانی بیشتر است که خود فرد واقعاً تصمیم به ترک گرفته باشد.
او گفت روشهایی مانند چسبهای نیکوتین، ورزش، آدامس و قرصهای حاوی نیکوتین، داروهای ترک سیگار، برنامههای درمانی و حتی طب سوزنی میتوانند در این مسیر کمککننده باشند.
وی همچنین توصیه کرد افراد برای افزایش شانس موفقیت، حداقل به مدت شش ماه عادتهای روزانه و حتی محیط اجتماعی خود را تغییر دهند تا از محرکهای بازگشت به مصرف سیگار دور بمانند.
۱۳ سال تفاوت در زندگی بدون زوال عقل
شرکتکنندگان این پژوهش از مطالعهای بزرگ درباره خطر تصلب شرایین بودند که از اواخر دهه ۱۹۸۰ نزدیک به ۱۵ هزار و ۸۰۰ نفر را در چهار منطقه ایالات متحده دنبال کرده است. در زمان آغاز مطالعه، سن افراد بین ۴۵ تا ۶۵ سال بود و ۵۶ درصد آنها را زنان تشکیل میدادند.
بررسیها نشان داد افرادی که هیچیک از سه عامل خطر را نداشتند، به طور متوسط ۳۰٫۱ سال بدون زوال عقل زندگی کردند؛ در حالی که این مدت برای افرادی که هر سه عامل خطر را داشتند ۱۷٫۵ سال بود.
به بیان دیگر، کنترل این سه عامل میتواند به طور بالقوه نزدیک به ۱۳ سال زمان بروز زوال عقل را به تأخیر بیندازد.
همچنین نتایج نشان داد زنان اندکی بیشتر از مردان بدون زوال عقل زندگی میکنند و شرکتکنندگان سیاهپوست چند سال زودتر از سفیدپوستان به این بیماری مبتلا میشوند.
در سن ۸۵ سالگی، تنها ۷ درصد از افرادی که هر سه عامل خطر را داشتند همچنان بدون زوال عقل بودند، در حالی که این رقم در میان افرادی که هیچیک از عوامل خطر را نداشتند ۳۵ درصد بود.
چرا این عوامل خطرناک هستند؟
پژوهشگران توضیح دادند که فشار خون بالا، دیابت و سیگار به مرور زمان به رگهای خونی سراسر بدن، از جمله رگهای تغذیهکننده مغز، آسیب میرسانند. این آسیب باعث کاهش رساندن اکسیژن و مواد مغذی به مغز شده و خطر سکته مغزی و بیماری رگهای کوچک مغزی را افزایش میدهد.
دکتر جکی هنلی، مدیر پژوهش در مؤسسه پژوهش آلزایمر بریتانیا، گفت این آسیبها مغز را در برابر کاهش تواناییهای شناختی و زوال عقل آسیبپذیرتر میکنند.
دکتر سینگ نیز تأکید کرد سلامت مغز نتیجه مجموعهای از انتخابهای کوچک اما مداوم در طول زندگی است و توصیه کرد افراد برای حفظ این عادتهای سالم از حمایت دوستان یا اعضای خانواده بهره بگیرند.
فریمن در پایان گفت: «امروز بیش از گذشته درباره تفاوت میان طول عمر و سالهای زندگی سالم صحبت میشود. فقط زنده بودن کافی نیست؛ مهم این است که انسان سالهای بیشتری را با سلامت سپری کند و در دوران بازنشستگی گرفتار بیماریهایی مانند سکته قلبی، سکته مغزی یا زوال عقل نشود.»
