آیا طرح موساد برای احمدینژاد شکست خورد یا ترامپ آن را متوقف کرد؟
روزنامه جروزالم پست در تحلیلی درباره گزارشهای مربوط به طرح احتمالی موساد برای آمادهسازی محمود احمدینژاد، رئیسجمهور پیشین ایران، برای ایفای نقشی در آینده سیاسی جمهوری اسلامی، این پرسش را مطرح کرده است که آیا این طرح یک شکست بود یا اینکه تصمیمهای دونالد ترامپ باعث متوقف شدن بخشهای کلیدی آن شد.
این تحلیل پس از انتشار گزارشی در نیویورک تایمز درباره برنامههای موساد برای جذب و آمادهسازی احمدینژاد منتشر شده است. جروزالم پست مینویسد که اطلاعات مربوط به این موضوع از مدتی قبل در میان گزارشهای خارجی، اظهارات علنی تامیر هیمن، رئیس پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل، و منابع غربی این روزنامه مطرح شده بود.
بر اساس این گزارش، برخی نشانهها ممکن است این تصور را ایجاد کند که طرح احمدینژاد شکست خورده است: احمدینژاد همچنان تحت محدودیتهای شدید قرار دارد، جزئیات این طرح علنی شده و سپاه پاسداران همچنان کنترل اصلی ساختار قدرت در ایران را در اختیار دارد و نشانهای از تغییر حکومت دیده نمیشود.
اما جروزالم پست مینویسد که از نگاه برخی منابع اسرائیلی، اگر آمریکا تصمیمهای متفاوتی میگرفت، ممکن بود مسیر وقایع تغییر کند.
اظهارات رئیس پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل
تامیر هیمن پیشتر گفته بود:
«درباره احمدینژاد، مجموعهای از عملیاتهای ویژه و بسیار منحصربهفرد قرار بود انجام شود و احمدینژاد بخشی از این زنجیره بود. بخشهای دیگر عملیات هنوز به طور کامل برای مردم فاش نشده، بهجز موضوع عملیات مربوط به کردها.»
وقتی از او پرسیده شد چرا طرح جایگزینی آیتالله علی خامنهای با احمدینژاد شکست خورد، هیمن پاسخ داد که بخش اصلی این برنامه قرار بود با عملیات کردها آغاز شود.
او مدعی شد که رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، که کردها را تهدیدی راهبردی برای ثبات ترکیه میداند، توانسته است ترامپ را متقاعد کند که ایجاد یک کشور کردی و حمایت از کردها برخلاف منافع ترکیه است؛ موضوعی که به گفته هیمن، در تصمیم ترامپ برای لغو این عملیات تأثیر داشته است.
نقش کردها در طرح تغییر حکومت ایران
جروزالم پست به نقل از منابع نزدیک به دیوید بارنیا، رئیس پیشین موساد، مینویسد که ایده استفاده از کردها برای آغاز حملات زمینی علیه جمهوری اسلامی، در بسیاری از موارد ابتدا از سوی آمریکا مطرح شده بود.
این منابع به نقش کردها در عملیات سال ۲۰۰۳ آمریکا علیه صدام حسین در عراق اشاره کرده و گفتهاند همان نیروهایی که در آن عملیات نقش داشتند، از جمله رهبران کرد عراقی، گزینههایی بودند که اسرائیل امیدوار بود بتواند علیه حکومت ایران از آنها استفاده کند.
بر اساس این گزارش، کردهای عراق و ایران تواناییهای نظامی قابل توجهی دارند و به آموزش گسترده جدید نیاز نداشتند. استفاده از آنها در جنگ احتمالی سال ۲۰۲۶ میتوانست به آمریکا اجازه دهد بدون اعزام نیروهای بیشتر، فشار زمینی علیه ایران ایجاد کند.
این گزارش ادعا میکند اسرائیل آماده بود برای حمایت از کردها، علاوه بر ایجاد منطقه پرواز ممنوع، پشتیبانی هوایی مستمر ارائه دهد.
همچنین ادعا شده است که کردها سلاحهایی از آمریکا و موساد دریافت کرده بودند و بخشی از این تجهیزات پس از عملیاتهای اسرائیل علیه حماس در غزه و حزبالله در لبنان در اختیار آنها قرار گرفته بود.
اختلاف نظر درباره نقش ترامپ
بر اساس این تحلیل، هنوز مشخص نیست ترامپ به توصیه برخی مقامهای آمریکایی یا تحت تأثیر فشار اردوغان، این عملیات را متوقف کرده است.
جروزالم پست مینویسد حتی در داخل اسرائیل نیز برخی مقامها درباره موفقیت چنین طرحی تردید داشتند، اما مقامهای موساد و نزدیکان بارنیا معتقد بودند بسیاری از عملیاتهای این سازمان بر اساس ریسک بالا و محاسبات پیچیده انجام میشود.
این گزارش همچنین به ادعاهایی درباره موضع سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) اشاره میکند. برخی گزارشها گفته بودند جان رتکلیف، رئیس سیا، با مداخله کردها مخالف بوده است، اما منابع موساد این موضوع را رد کرده و گفتهاند سیا هرگز مخالفت رسمی خود را به اسرائیل اعلام نکرده بود.
ادعای حملات محدود اسرائیل به ایران
جروزالم پست همچنین مدعی شده است که در جریان جنگ، ارتش اسرائیل مواضع جمهوری اسلامی و نیروهای بسیج در مناطق کردنشین ایران را هدف قرار داد، اما برخلاف اعلام ارتش اسرائیل درباره هدف قرار گرفتن تمامی اهداف حیاتی، این روزنامه به نقل از منابع خود مدعی شده که شاید تنها حدود ۱۰ درصد از اهداف مورد نظر مورد حمله قرار گرفته باشند.
بر اساس این گزارش، در طرح گستردهتر قرار بود حدود ۸ میلیون کرد و دیگر اقلیتها مانند اهل سنت و بلوچها در یک حرکت گسترده علیه حکومت ایران مشارکت کنند؛ حرکتی که نویسنده آن را به «بهمن سیاسی» تشبیه کرده است.
توقف حملات به بخش انرژی ایران
این تحلیل همچنین مدعی است ترامپ با حملات گستردهتر اسرائیل به قلب اقتصادی و بخش انرژی ایران مخالفت کرده است. به نوشته جروزالم پست، ترامپ ابتدا آزادی عمل بیشتری به اسرائیل داده بود، اما بعداً بهطور علنی مانع ادامه برخی حملات شد.
نویسنده میپرسد اگر این برنامهها متوقف نمیشد، آیا احمدینژاد همچنان در کنار این طرح باقی میماند؟
آیا موساد یک عملیات تاریخی را از دست داد؟
جروزالم پست مینویسد اگر این سناریو درست باشد و احمدینژاد حاضر به همکاری میبود، ماجرا میتوانست تصویر کاملاً متفاوتی پیدا کند؛ زیرا به معنای آن بود که موساد توانسته یکی از دشمنان سابق اسرائیل را علیه نظام حاکم ایران به کار گیرد.
بر اساس این تحلیل، شاید شکست موساد نه در جذب احمدینژاد، بلکه در ناتوانی برای پیشبینی این موضوع بوده که ترامپ اجازه نخواهد داد تمام بخشهای این طرح اجرا شود.
با این حال، جروزالم پست تأکید میکند تا زمانی که مقامهای ارشد اسرائیلی و آمریکایی جزئیات بیشتری ارائه نکنند، بخش زیادی از این روایت همچنان در حد تحلیل و گمانهزنی باقی خواهد ماند و هنوز نمیتوان با قطعیت گفت طرح احمدینژاد موفقیت بود یا شکست.
