هشدار آژانس بینالمللی انرژی اتمی: ایران میگوید در سایه تهدیدهای نظامی، مذاکرات نظارتی پیش نمیرود

دیدهبان هستهای سازمان ملل متحد اعلام کرد که ایران در ماه جاری میلادی به این نهاد اطلاع داده است تا زمانی که در معرض تهدید حملات نظامی قرار دارد، مذاکرات درباره نظارت و بازرسیهای هستهای نمیتواند پیش برود.
بر اساس گزارش محرمانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی که روز جمعه پیش از نشست هفته آینده شورای حکام در وین در اختیار کشورهای عضو قرار گرفت، این نهاد نسبت به «از دست رفتن تداوم اطلاعات» درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران و همچنین یک تأسیسات غنیسازی سوخت در اصفهان که بازرسان هرگز موفق به بازدید از آن نشدهاند، ابراز نگرانی فزاینده کرده است.
آژانس در این گزارش، ایران را ترغیب کرده است تا «اقدامات فنی و تدریجی» را برای فراهم کردن زمینه بازگشت بازرسان به این کشور مد نظر قرار دهد. بر پایه این گزارش، تنها تأسیساتی که بازرسان آژانس از زمان حملات نظامی ژوئن سال گذشته تاکنون در ایران بازرسی کردهاند، نیروگاه اتمی بوشهر بوده است. بازرسان طی روزهای ۱۲ تا ۱۵ سپتامبر از این نیروگاه بازدید کردند؛ جایی که رآکتور فعال آن از اورانیوم تأمینشده توسط روسیه با غنای ۴.۵ درصد — سطح پایین مورد نیاز برای تولید برق — استفاده میکند.
نگرانی فزاینده درباره تأسیسات غنیسازی اصفهان
آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارش خود نسبت به «تأسیسات غنیسازی سوخت اصفهان» ابراز «نگرانی فزاینده» کرده است. ایران نخستین بار در ژوئن سال گذشته و درست پیش از آغاز حملات هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل، وجود این تأسیسات را به آژانس اطلاع داده بود. بازرسان قرار بود در همان روزی که حملات آغاز شد از این سایت بازدید کنند، اما به دلیل آغاز بمبارانها ناچار به لغو آن شدند.
در گزارش آژانس آمده است که این نهاد از مکان دقیق تأسیسات غنیسازی سوخت اصفهان، وضعیت پادمانی آن و اینکه آیا حاوی مواد هستهای است یا خیر، اطلاعی ندارد. این تأسیسات از مجموعه تونلهای زیرزمینی در اصفهان که آژانس پیشتر برآورد کرده بود بخش عمدهای از ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران در آن نگهداری میشود، مجزا است.
وضعیت ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی و حملات نظامی اخیر
اسرائیل و آمریکا در ژوئن سال گذشته جنگی ۱۲ روزه علیه ایران به راه انداختند و با حملات هوایی سنگین به سایتهای هستهای، بخش بزرگی از زیرساختهای هستهای ایران را ویران کردند؛ هرچند میزان دقیق خسارات همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد. آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه سال جاری نیز حملات نظامی گستردهتری را علیه ایران انجام دادند که در جریان آن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، و شماری از فرماندهان ارشد کشته شدند و مراکز فرماندهی سپاه پاسداران، سامانههای پدافند هوایی و پایگاههای موشکی و پهپادی هدف قرار گرفتند.
بر اساس آخرین اطلاعات ثبتشده در آژانس، ایران پیش از این حملات ذخیرهای معادل ۴۴۰.۹ کیلوگرم (۹۷۲ پوند) اورانیوم غنیشده با خلوص ۶۰ درصد در اختیار داشته است — سطحی که از نظر فنی تنها یک گام کوتاه تا اورانیوم با درجه تسلیحاتی (۹۰ درصد) فاصله دارد. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، سال گذشته در مصاحبهای با آسوشیتدپرس هشدار داده بود که این میزان ذخیره، در صورت تصمیم ایران برای حرکت به سمت ساخت سلاح، میتواند برای تولید حدود ۱۰ بمب هستهای کافی باشد؛ هرچند او تأکید کرده بود که این موضوع به معنای در اختیار داشتن سلاح هستهای از سوی ایران نیست.
بر اساس دستورالعملهای پادمانی آژانس، مواد هستهای با چنین سطح غنای بالایی باید بهطور معمول هر ماه راستیآزمایی شوند؛ با این حال، بیش از یک سال است که بازرسان دسترسی خود را به این ذخایر از دست دادهاند و آژانس نمیتواند تأیید کند که آیا بخشی از این مواد از مسیرهای صلحآمیز منحرف شده یا به مکانهای دیگری منتقل شده است. ایران همواره بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای خود تأکید کرده است، اما آژانس و کشورهای غربی معتقدند تهران تا سال ۲۰۰۳ یک برنامه سازمانیافته تسلیحات هستهای را دنبال میکرده است.




