اسلام تا سال ۲۰۳۵ به بزرگترین دین جهان تبدیل میشود؛ پیشبینی جدید مرکز پژوهشی پیو

مرکز پژوهشی پیو در تازهترین پیشبینی جمعیتشناختی خود اعلام کرده است که اسلام تا سال ۲۰۳۵ میلادی با پیشی گرفتن از مسیحیت، به پرجمعیتترین دین جهان تبدیل خواهد شد. این تغییر تاریخی، بیش از آنکه ناشی از افزایش گرایش مردم به اسلام باشد، نتیجه تفاوت در نرخ زاد و ولد و ساختار جمعیتی پیروان این دو دین است.
بر اساس این گزارش، جمعیت مسلمانان جهان که در سال ۲۰۲۰ حدود ۲ میلیارد و ۲۰ میلیون نفر برآورد شده بود، تا سال ۲۰۳۵ به حدود ۲ میلیارد و ۵۷۰ میلیون نفر خواهد رسید. در مقابل، جمعیت مسیحیان جهان در همین دوره از حدود ۲ میلیارد و ۲۷۰ میلیون نفر به ۲ میلیارد و ۵۲۰ میلیون نفر افزایش مییابد. به این ترتیب، مسلمانان با اختلافی حدود ۵۰ میلیون نفر در جایگاه نخست قرار خواهند گرفت.
نرخ زاد و ولد؛ عامل اصلی تغییر ترکیب مذهبی جهان
یکی از مهمترین دلایل این تحول، تفاوت در نرخ باروری میان پیروان ادیان مختلف است. بر اساس دادههای مرکز پیو، میانگین تعداد فرزندان هر زن مسلمان در فاصله سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ حدود ۳.۱ نفر بوده است. این رقم برای زنان مسیحی ۲.۵ فرزند و برای پیروان سایر ادیان حدود ۱.۶ فرزند برآورد شده است.
در نتیجه، جمعیت مسلمانان با سرعت بیشتری رشد میکند. پیشبینیها نشان میدهد که در فاصله سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۷۰، جمعیت مسلمانان جهان در مجموع حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون نفر افزایش خواهد یافت؛ در حالی که افزایش جمعیت مسیحیان در همین بازه زمانی حدود ۷۹۲ میلیون نفر خواهد بود.دیوید وواس، استاد دانشگاه کالج لندن و پژوهشگر حوزه سکولاریزاسیون، در گفتوگو با آکسیوس تأکید کرده است که تغییرات جمعیتی نقش تعیینکنندهای در جابهجایی جایگاه ادیان دارند.
او توضیح داده است که بخش قابل توجهی از کشورهایی که با رشد سریع جمعیت روبهرو هستند، در شمال آفریقا، خاورمیانه و جنوب آسیا قرار دارند؛ مناطقی که جمعیت مسلمانان در آنها سهم بالایی دارد.
انتقال مرکز جمعیت مسیحیان جهان از آمریکا به آفریقا
این گزارش همچنین از تغییر قابل توجه جغرافیای جمعیت مسیحیان در دهههای آینده خبر میدهد.
بر اساس پیشبینی مرکز پیو، ایالات متحده که در سال ۲۰۲۰ با حدود ۲۱۷ میلیون مسیحی بزرگترین جمعیت مسیحی جهان را در خود جای داده بود، در دهههای آینده با کاهش شمار پیروان مسیحیت مواجه خواهد شد. انتظار میرود جمعیت مسیحیان آمریکا تا سال ۲۰۷۰ به حدود ۱۷۴ میلیون نفر برسد.
در مقابل، جمهوری دموکراتیک کنگو با رشد سریع جمعیت مسیحی، از آمریکا پیشی خواهد گرفت و شمار مسیحیان آن به حدود ۳۰۰ میلیون نفر خواهد رسید.
همچنین پیشبینی میشود تا سال ۲۰۷۰، حدود ۵۴ درصد از کل مسیحیان جهان در منطقه جنوب صحرای آفریقا زندگی کنند. این روند نشاندهنده تغییر تدریجی مرکز جمعیتی مسیحیت از کشورهای غربی به کشورهای آفریقایی است.
وواس در توضیح این تحول میگوید مسیحیت که در گذشته عمدتاً با غرب شناخته میشد، اکنون در بخشهای مختلف جهان، بهویژه آفریقا، رشد چشمگیری را تجربه میکند.
کاهش وابستگی مذهبی؛ چالشی برای هر دو دین
یکی دیگر از نکات قابل توجه گزارش پیو، افزایش شمار افرادی است که وابستگی مذهبی خود را کنار میگذارند. این روند هم مسیحیت و هم اسلام را تحت تأثیر قرار داده است، اما میزان خروج افراد از مسیحیت بهمراتب بیشتر ارزیابی میشود.به گفته پژوهشگران، بنابراین رشد جمعیت مسلمانان را نباید صرفاً نتیجه گرویدن افراد به اسلام دانست. نرخ بالاتر زاد و ولد و جوانتر بودن ساختار جمعیتی مسلمانان، از مهمترین عوامل این افزایش محسوب میشوند.
آیا افزایش جمعیت مسلمانان به معنای تغییر موازنه قدرت جهانی است؟
با وجود پیشبینی تبدیل اسلام به پرجمعیتترین دین جهان، کارشناسان معتقدند این تحول لزوماً به معنای تغییر موازنه قدرت سیاسی و فرهنگی در جهان نخواهد بود.
دیوید وواس در این زمینه تأکید کرده است که افزایش شمار پیروان یک دین الزاماً به افزایش متناسب نفوذ سیاسی یا قدرت فرهنگی آن منجر نمیشود.
او همچنین برخی نگرانیها درباره تغییر ماهیت مذهبی اروپا و تبدیل شدن این قاره به منطقهای با اکثریت مسلمان را اغراقآمیز دانسته و معتقد است چنین سناریویی در آینده قابل پیشبینی واقعبینانه نیست.
چشمانداز جمعیتی تا سال ۲۰۷۰
برآوردهای مرکز پژوهشی پیو نشان میدهد که روند رشد جمعیت مسلمانان در دهههای آینده نیز ادامه خواهد داشت. بر اساس این پیشبینی، جمعیت مسلمانان جهان تا سال ۲۰۷۰ به حدود ۳ میلیارد و ۶۴۰ میلیون نفر خواهد رسید؛ در حالی که جمعیت مسیحیان حدود ۲ میلیارد و ۹۶۰ میلیون نفر برآورد میشود.
این آمار نشان میدهد که جهان در حال تجربه یکی از مهمترین تغییرات جمعیتی و مذهبی در تاریخ معاصر است؛ تغییری که در آن، اسلام از نظر شمار پیروان در جایگاه نخست قرار میگیرد و همزمان، نقشه جغرافیایی جمعیت مسیحیان نیز بهطور چشمگیری دگرگون میشود.




