هشدار منابع آگاه به اورشلیمپست: با وجود موفقیتهای اسرائیل در برابر برنامه هستهای ایران، خطر همچنان باقی است
سانترفیوژهای باقیمانده، اورانیوم غنیشدهی غیرقابل دسترس و تلاشهای ایران برای احیای بخش تسلیحاتی میتواند – با وجود خسارات سنگین ناشی از حملات اسرائیل و آمریکا – تهدید هستهای آتی را زنده نگه دارد. چندین منبع آگاه به «اورشلیمپست» گفتهاند که بهرغم دستاوردهای اسرائیل علیه برنامه هستهای ایران در «جنگ ۱۲ روزه» سال ۲۰۲۵ و اوایل سال ۲۰۲۶،
خطر احتمالی همچنان واقعی است، اگرچه قریبالوقوع نیست.
از جمله نقاط مثبت این است که ایران در حال حاضر هیچ سانترفیوژ فعال برای غنیسازی اورانیوم ندارد، دسترسی به اورانیوم ۲۰ و ۶۰ درصد غنیشدهی آن آسان نیست و اکثریت قاطع تأسیسات هستهای آن در جریان دو دور حمله هوایی سنگین از کار افتادهاند. اینها دستاوردهای کوچکی نیستند و برنامه هستهای ایران را در بسیاری از ابعاد، حتی بیش از دورههای «توقف» بین سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۷ و ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ به عقب راندهاند؛ دورههایی که بخشهای بزرگی از برنامه هستهای تهران منجمد شده بود اما برچیده نشده بود و بخشهای دیگر مخفیانه گسترش مییافت.
با وجود این دستاوردها، بر اساس برآمدهای اورشلیمپست، تهدید هستهای بالقوه جدیت بیشتری نسبت به آنچه در روزهای بلافاصله پس از جنگهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ تصور میشد، دارد. بنابراین، اگرچه تمام ابعاد برنامه هستهای به نفع اسرائیل بهشدت تضعیف شده، اما نگرانیها همچنان به قوت خود باقی است.
از یک سو، اکثریت قاطع حدود ۲۰,۰۰۰ سانترفیوژ برآوردی ایران از بین رفتهاند. از سوی دیگر، تعداد قابلتوجهی از سانترفیوژها در اعماق زمین سالم ماندهاند. به گفته چندین منبع ، حتی اگر تنها چند صد سانترفیوژ پیشرفته سالم مانده و در یک بازه زمانی میانمدت دوباره به آبشارها متصل شوند، همین تعداد برای غنیسازی مخفیانه اورانیوم کافی جهت ساخت یک سلاح در یک بازه زمانی نامشخص در آینده کافی خواهد بود.
هشدار منابع آگاه : احتمال اتخاذ استراتژی حفاری مخفیانه از سوی تهران برای دسترسی به اورانیوم غنیشده
بهطور جداگانه، منابع متعدد اعلام کردهاند که تهران ممکن است استراتژی حفاری مخفیانهای را برای استخراج اورانیوم ۲۰ و ۶۰ درصد غنیشده از زیر آوار و اعماق زمین کلید بزند، به گونهای که نظارتهای ایالات متحده و سایر نهادها را دور بزند.
بر اساس گزارشهای ماهوارهای منظم از سوی «مؤسسه علوم و امنیت بینالمللی» و سایر نهادها، این یک واقعیت آشکار است که حکومت ایران مداوماً در حال ساخت سازههای جدید است تا بخشهای خاصی را از پوشش ماهوارهای مداوم پنهان کند. در این گزارشها، ایرانیها در حال حفاری در مناطق وسیعی تصویر شدهاند که بسیاری از آنها از بخشهای اصلی تأسیسات هستهای مورد حمله قرار گرفته، فاصله دارند.
خارج کردن اورانیوم ۲۰ یا ۶۰ درصد غنیشده از طریق حفاری زیرزمینی از فواصل دور ممکن است ماهها یا حتی سالها طول بکشد. اما به گفته منابع، امکان انتقال مخفیانه حتی یکدهم این مواد میتواند پایه و اساس کافی را برای ساخت یک بمب هستهای در آینده فراهم کند.
گروسی: آژانس از زمان جنگ ۱۲ روزه ژوئن ۲۰۲۵ در مورد برنامه هستهای ایران «کور» شده است
پیگیری این مسائل اکنون بیش از هر زمان دیگری دشوار شده است. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز دوشنبه به شورای حکام گفت که این آژانس دستکم از ژوئن ۲۰۲۵ در قبال برنامه هستهای ایران کاملاً «کور» شده است.
او گفت: «همانطور که در گزارش آمده، آژانس نه اطلاعاتی از ایران در مورد وضعیت مواد یا تأسیسات هستهای اعلامشده دریافت کرده و نه به هیچیک از این تأسیسات برای انجام فعالیتهای راستیآزمایی میدانی دسترسی داشته است. بنابراین، آژانس قادر به انجام مسئولیتهای پادمانی خود تحت موافقتنامه جامع پادمان در تأسیسات هستهای اعلامشده در ایران نبوده است.»
افراد مطلع گفتند انتظار ندارند ایران بتواند از سرویسهای اطلاعاتی اسرائیل و آمریکا پیشی بگیرد، اما در عین حال نمیخواهند نوآوری و برنامهریزی حیرتانگیز ایرانیها را دستکم بگیرند. به گفته این منابع، این موضوع بدان معناست که محور اصلیِ «نگهداشتن برنامه هستهای تهران در جعبه» ممکن است بار دیگر از غنیسازی اورانیوم به سمت جلوگیری از فعالیتهای توسعه تسلیحاتی تغییر یابد.
اگرچه این موضوع چندان در کانون توجهات نبوده، اما یکی از اهداف اصلی حملات هوایی اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران، تنها سایتهای غنیسازی نبود، بلکه مراکز تبدیل اورانیوم غنیشده به فلز اورانیوم و همچنین سایتهای ساخت نیمکرهها برای نصب روی کلاهک هستهای را نیز شامل میشد. در غیاب این تجهیزات و داراییها، حتی حجم زیادی از اورانیوم تسلیحاتی نیز کمک چندانی به ایران نخواهد کرد، زیرا قادر نخواهد بود آن را روی موشکی که بتواند مسافت ۱,۰۰۰ کیلومتر یا بیشتر را تا خاک اسرائیل طی کند، سوار و شلیک کند.
افراد مطلع گفتهاند که جلوگیری از بازسازی چنین تأسیسات تسلیحاتی اکنون یکی از ماموریتهای اصلی دستگاه اطلاعاتی اسرائیل است. تا به امروز، تهران موفق به کسب هیچ پیشرفت واقعی در این زمینه نشده است.
در نهایت، برنامه هستهای ایران بسیار بیشتر از آن چیزی که برخی منتقدان میگویند آسیب دیده است. با این حال، در رابطه با بخشهای باقیماندهی این برنامه، نقاط آسیبپذیری محتمل دیگری نیز برای اسرائیل وجود دارد که مقامات ارشد دفاعی و سیاستمداران اسرائیلی بلافاصله پس از هر عملیات به صراحت به آنها اذعان کردهاند.
این بدان معناست که برنامه هستهای تهران از برخی جهات و همراه با توانایی آن برای بازسازی بخشهای ضربهخورده، چند سال به عقب افتاده است. اما از جهات دیگر، نوآوری و سرسختی ایرانیها باعث میشود که خطر برای اسرائیل همچنان باقی بماند، حتی اگر این خطر کاهش یافته و کمتر قریبالوقوع باشد.
