فعالیتهای جدید در تأسیسات هستهای زیرزمینی ایران؛ ترامپ به تهران هشدار داد «شیطنت نکند»
تصاویر ماهوارهای جدید نشان میدهد ایران در اطراف ورودی تونلهای کوه «پیکاکس» در نزدیکی تأسیسات هستهای نطنز، اقدامات دفاعی و حفاظتی بیشتری انجام داده است؛ تأسیساتی زیرزمینی که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، بارها تهدید کرده است که در صورت لزوم آن را هدف قرار خواهد داد.
این گزارش در شرایطی منتشر شده است که روسیه و چین روز پنجشنبه به پیشنویس قطعنامه آمریکا در شورای امنیت سازمان ملل برای تمدید نظارت بینالمللی بر تحریمهای ایران رأی منفی دادند.
بر اساس گزارشی که «مؤسسه علوم و امنیت بینالملل» روز پنجشنبه منتشر کرد، تصاویر ماهوارهای مربوط به ۱۱ سپتامبر نشان میدهد موانع خاکی همچنان در مسیرهای منتهی به ورودیهای غربی تونلهای کوه پیکاکس، در نزدیکی مجتمع هستهای نطنز، وجود دارد.
این مؤسسه میگوید ادامه محدودیت دسترسی به این منطقه، ارزیابی آن را تقویت میکند که این تأسیسات در حال حاضر برای فعالیتهای عادی مورد استفاده قرار نمیگیرد؛ با این حال، احتمال میدهد تجهیزات یا مواد ارزشمندی همچنان در داخل آن باقی مانده باشد.
در این گزارش همچنین آمده است که خاک بیشتری روی یکی از ورودیهای غربی تونل و همچنین روی مجموعهای از ورودیهای نزدیک آن ریخته شده است. این ورودیها نخستین بار در سال ۲۰۰۷ ساخته شده بودند.
به گفته این مؤسسه، افزایش حجم خاک روی ورودیها، میزان پوشش و حفاظت آنها را بیشتر کرده و میتواند مقاومت آنها را در برابر حملات هوایی افزایش دهد.
هشدار جدید ترامپ به ایران
این یافتهها یک هفته پس از آخرین هشدار ترامپ درباره کوه پیکاکس منتشر شده است.
ترامپ هفته گذشته در گفتوگو با خبرنگاران گفت:
«ما متوجه شدهایم که در پیکاکس کمی فعالیت وجود دارد. به ایران توصیه میکنم شیطنت نکند، چون مجبور خواهیم شد خیلی شدید به آنجا حمله کنیم.»
ترامپ بارها احتمال حمله به این تأسیسات را مطرح کرده است.
او در مصاحبهای در ۲۸ ژوئیه با برنامه «فاکس اند فرندز» که بعداً کاخ سفید نیز بخشهایی از آن را برجسته کرد، گفت آمریکا پیکاکس را از نزدیک زیر نظر دارد و «دقیقاً میداند چه اتفاقی در آنجا در حال رخ دادن است».
ترامپ همچنین گفته بود اگر دیپلماسی به نتیجه نرسد، واشنگتن میتواند تأسیسات پیکاکس را «از بین ببرد».
تأسیسات پیکاکس چه اهمیتی دارد؟
کوه پیکاکس در فاصله حدود دو کیلومتری نطنز قرار دارد و چندین ورودی تونل به یک مجموعه زیرزمینی بسیار عمیق در آن منتهی میشود.
ساخت این مجموعه در سال ۲۰۲۰ و پس از خرابکاریای آغاز شد که به تأسیسات مونتاژ سانتریفیوژهای پیشرفته در نطنز آسیب زده بود.
پس از آن، مقامهای ایرانی اعلام کردند که یک تأسیسات زیرزمینی جدید برای تولید سانتریفیوژهای پیشرفته در حال ساخت است.
تحلیلگران بر این باورند که بخشهایی از این مجموعه ممکن است در عمق حداقل ۱۰۰ متری زیر کوه قرار داشته باشد.
ایران اعلام کرده است که در این محل هیچ فعالیت هستهای انجام نمیشود.
نگرانی کارشناسان از دشوار شدن حمله
«بهنام بن طالبلو»، مدیر ارشد برنامه ایران در «بنیاد دفاع از دموکراسیها»، به فاکسنیوز دیجیتال گفت برخی تحلیلگران معتقدند ممکن است فرصت برای انجام یک حمله مستقیم و ساده به کوه پیکاکس از دست رفته باشد.
او گفت:
«به گفته برخی، فرصت حمله به کوه پیکاکس از دست رفته است، زیرا حکومت ایران یک تأسیسات هستهای زیرزمینی ساخته که چندین برابر عمیقتر از فردو است.»
با این حال، بن طالبلو گفت حتی اگر نابودی خود مجموعه زیرزمینی دشوار باشد، آمریکا همچنان گزینههای نظامی دیگری در اختیار دارد.
او گفت واشنگتن میتواند همان کاری را انجام دهد که در گذشته در برابر تأسیسات زیرزمینی، مستحکم و حفاظتشده انجام داده است؛ یعنی ورودیهای آنها را مسدود کند و هزینه سیاسی تلاش جمهوری اسلامی برای باز کردن دوباره آنها را افزایش دهد.
او همچنین گفت:
«شاید هنوز مهمات کاملاً مناسبی برای این کار وجود نداشته باشد، اما آمریکا همیشه بمب بزرگتری دارد.»
او افزود که آمریکا میتواند با مسدود کردن ورودیهای تأسیسات نشان دهد که در تهدیدهای خود جدی است.
بازسازی یک تأسیسات حساس دیگر در پارچین
همزمان با گزارش مربوط به پیکاکس، نشانههایی از بازسازی یک تأسیسات حساس دیگر در ایران نیز مشاهده شده است.
این مؤسسه در گزارشی جداگانه اعلام کرد که ایران با سرعت در حال بازسازی تأسیسات «طالقان ۲» در مجموعه نظامی پارچین، در جنوبشرقی تهران، است.
بر اساس تصاویر ماهوارهای شرکت «وانتور» مربوط به ۱۳ سپتامبر، ایران بر روی این تأسیسات که پیشتر تخریب شده بود، یک پوشش بزرگ نصب کرده تا فعالیتهای زیر آن از دید ماهوارهها و هواپیماهای شناسایی پنهان بماند.
در اطراف این محل نیز فعالیت کامیونهای حمل خاک، بولدوزرها، تجهیزات بتنریزی و جرثقیلها مشاهده شده است.
این مؤسسه همچنین اعلام کرد ایران سازههای بتنی جدیدی ایجاد کرده که میتواند حفاظت تأسیسات را در برابر حملات هوایی افزایش دهد.
تأسیسات طالقان ۲ در اکتبر ۲۰۲۴ هدف حمله اسرائیل قرار گرفت و بار دیگر در مارس ۲۰۲۶ مورد حمله قرار گرفت؛ آن هم پس از آنکه ایران این تأسیسات را بازسازی و مستحکم کرده بود.
این مؤسسه میگوید همچنان پرسشهای مهمی درباره برنامه ایران برای استفاده از این تأسیسات وجود دارد.
مخالفت روسیه و چین با تمدید مأموریت هیئت تحریمهای ایران
تحولات مربوط به تأسیسات هستهای ایران همزمان با اختلاف دیگری در سازمان ملل رخ داد.
روسیه و چین روز پنجشنبه به قطعنامه پیشنهادی آمریکا در شورای امنیت رأی منفی دادند؛ قطعنامهای که قرار بود مأموریت هیئت کارشناسان کمیته تحریمهای ایران را برای یک سال دیگر، تا سپتامبر ۲۰۲۷، تمدید کند.
این قطعنامه ۱۱ رأی موافق به دست آورد و پاکستان و سومالی نیز از رأیگیری ممتنع کردند.
این هیئت وظیفه بررسی موارد احتمالی نقض تحریمها و گزارش درباره نحوه اجرای آنها را بر عهده دارد.
اختلاف بر سر این موضوع، بخشی از مناقشه گستردهتر درباره وضعیت حقوقی تحریمهای سازمان ملل علیه ایران است؛ تحریمهایی که در چارچوب توافق هستهای سال ۲۰۱۵ تعلیق شده بودند.
آمریکا و شماری دیگر از اعضای شورای امنیت معتقدند تحریمها از طریق سازوکار موسوم به «بازگشت خودکار تحریمها» دوباره برقرار شدهاند، اما روسیه و چین اعتبار حقوقی و روند اجرای این سازوکار را قبول ندارند.
آمریکا: تحریمها دوباره برقرار شدهاند
یک روز پیش از رأیگیری، «مایک والتز»، سفیر آمریکا در سازمان ملل، گفت واشنگتن معتقد است تحریمها بهطور قانونی دوباره برقرار شدهاند.
او گفت:
«تحریمهای بازگشت خودکار اعمال شدهاند، ایالات متحده و شورای امنیت سازمان ملل روندهای لازم را برای این کار طی کردهاند. این تحریمها برقرار هستند و ما انتظار داریم طرفهایی که مشمول آن هستند، آنها را بهطور کامل اجرا کنند.»
والتز همچنین گفت هیئت کارشناسان اهمیت زیادی دارد، زیرا شرکتها و افراد تحریمشده ممکن است برای دور زدن تحریمها، نام یا ساختار شرکتهای خود را تغییر دهند.
او افزود:
«رئیسجمهوری و جامعه جهانی، در قطعنامه پس از قطعنامه، روشن کردهاند که حکومت ایران نمیتواند به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
گزارش سازمان ملل درباره حملات آمریکا و سرکوب در ایران
همچنین روز پنجشنبه، یک هیئت حقیقتیاب مستقل سازمان ملل درباره اقدامات آمریکا و ایران گزارش تازهای منتشر کرد.
این هیئت اعلام کرد دلایل معقولی در اختیار دارد که نشان میدهد دو حمله آمریکا به اهداف غیرنظامی در ایران در ماه فوریه میتواند مصداق جنایت جنگی باشد.
این هیئت همچنین اعلام کرد مقامهای ایرانی در جریان سرکوب اعتراضات ضدحکومتی مرتکب جنایت علیه بشریت شدهاند.
فاکسنیوز تأکید کرده است که این هیئت یک نهاد تحقیقاتی است و نه یک دادگاه؛ بنابراین یافتههای آن بهخودیخود به معنای صدور حکم کیفری نیست.
فاکسنیوز اعلام کرد برای دریافت واکنش مأموریت ایران در سازمان ملل با این هیئت تماس گرفته، اما تا زمان انتشار گزارش پاسخی دریافت نکرده است.
