هوش مصنوعی اکنون میتواند ویروسهای جدید بسازد؛ هشدار دانشمندان درباره خطرهای زیستی آینده
پژوهشگران دانشگاه استنفورد با کمک هوش مصنوعی مولد موفق شدهاند یک ویروس مصنوعی طراحی کنند؛ اقدامی که به گفته دانشمندان، نخستین بار است که هوش مصنوعی برای ساخت یک جاندار استفاده میشود که نمونهای مشابه آن پیش از این در طبیعت وجود نداشته است.
این پیشرفت علمی در کنار امیدها برای دستیابی به درمانهای پزشکی تازه، نگرانیهای جدی درباره امکان سوءاستفاده از این فناوری و ساخت عوامل بیماریزای خطرناک ایجاد کرده است.
طراحی ویروس با کمک هوش مصنوعی
بر اساس پژوهشی که در مجله علمی «ساینس» منتشر شده است، گروهی از پژوهشگران با استفاده از یک مدل هوش مصنوعی، ویروسهایی را طراحی کردهاند که توانایی آلوده کردن و از بین بردن باکتری اشرشیاکُلی را دارند.
دانشمندان امیدوارند این فناوری در آینده بتواند به مقابله با عفونتهای باکتریایی خطرناک و ساخت روشهای درمانی تازه کمک کند. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که همین فناوری میتواند در صورت استفاده نادرست، برای تولید عوامل زیستی خطرناک نیز به کار گرفته شود.
نگرانی از ساخت عوامل بیماریزای ناشناخته
کارشناسان امنیت زیستی هشدار دادهاند که یکی از سناریوهای نگرانکننده آینده، ایجاد عوامل بیماریزایی است که بسیار سریع طراحی شوند و سامانههای نظارتی کنونی نتوانند بهموقع آنها را شناسایی و مهار کنند.
به گفته آنان، هوش مصنوعی دیگر فقط ابزاری برای بررسی اطلاعات زیستی نیست، بلکه اکنون میتواند در طراحی ساختارهای ژنتیکی جدید نیز نقش داشته باشد.
تفاوت با تغییر ویروسهای موجود
این پیشرفت، بحثهای تازهای درباره چگونگی نظارت بر پژوهشهای پرخطر زیستی ایجاد کرده است.
در سالهای گذشته، تمرکز دولتها بیشتر بر پژوهشهایی بوده که در آنها ویژگیهای عوامل بیماریزا برای مطالعه بهتر تغییر داده میشود؛ اما کارشناسان میگویند طراحی موجودات زیستی جدید با کمک هوش مصنوعی موضوعی متفاوت و پیچیدهتر است، زیرا ممکن است چیزی ایجاد شود که پیش از آن در طبیعت وجود نداشته است.
هشدار کارشناسان امنیت سلامت
توماس اینگلسبی و موریتس هانکه، کارشناسان امنیت سلامت دانشگاه جانز هاپکینز، در مقالهای همراه با این پژوهش هشدار دادند:
«توانایی ساخت ساختارهای ژنتیکی ویروسی با استفاده از هوش مصنوعی مولد اکنون وجود دارد، اما سازوکارهای نظارتی لازم برای هدایت ایمن این فناوری هنوز ایجاد نشده است.»
آنها تأکید کردند که سرعت پیشرفت فناوری زیستی از سرعت تدوین قوانین و مقررات بیشتر است و دولتها باید چارچوبهای تازهای برای نظارت بر پژوهشهای زیستی مبتنی بر هوش مصنوعی ایجاد کنند.
فرصتهای پزشکی در کنار خطرهای امنیتی
پژوهشگران استنفورد تأکید کردهاند هدف اصلی این فناوری، کمک به پزشکی، درمان بیماریها و مقابله با عفونتهاست؛ اما متخصصان هشدار میدهند که هر فناوری قدرتمند، در صورت نبود نظارت کافی، میتواند کاربردهای خطرناک نیز پیدا کند.
به گفته کارشناسان، جهان وارد مرحله تازهای شده است که در آن هوش مصنوعی میتواند در طراحی شکلهای جدید حیات نقش داشته باشد؛ مرحلهای که نیازمند قوانین دقیقتر و نظارت جهانی بیشتر است.
