بلگراد: درگیریها در پی اعتراضات دانشجویی برای مطالبات انتخاباتی
درگیری شدید دانشجویان با پلیس ضد شورش بلگراد در اعتراضات سراسری برای برگزاری انتخابات زودهنگام : پایتخت صربستان بار دیگر به میدان جنگ خیابانی میان نیروهای امنیتی و معترضان ضد حکومتی تبدیل شد. در جریان جدیدترین تظاهرات گسترده در بلگراد که توسط تشکلهای دانشجویی سازماندهی شده بود، پلیس ضد شورش با برخورد خشن تلاش کرد تا صفوف تظاهرکنندگان را متلاشی کند. معترضان با سر دادن شعارهای تند علیه فساد سیستماتیک و حمل پلاکارد با نمادهای آزادیخواهی، خواستار سقوط دولت، استقرار حاکمیت قانون و برگزاری فوری انتخابات زودهنگام پارلمانی شدند تا به کنترل مطلق حزب راستگرای حاکم بر مقدرات این کشور پایان دهند.
این موج تازه از خشم عمومی نشان داد که با وجود گذشت بیش از یک سال از آغاز ناآرامیهای مدنی، پتانسیل اعتراضی در جامعه صربستان نه تنها فروکش نکرده، بلکه به نقطه اوج خود رسیده است. ریشه این جنبش سراسری به نوامبر سال ۲۰۲۴ بازمیگردد؛ زمانی که ریزش مرگبار سقف بتنی ایستگاه قطار در شهر «نووی ساد» به جان باختن ۱۶ شهروند منجر شد. افکار عمومی این فاجعه را نتیجه مستقیم رشوه، اختلاس و ساختوسازهای غیراستاندارد توسط پیمانکاران چینی با تبانی مقامات ارشد دولتی دانستند. اگرچه این رسوایی بزرگ در ژانویه ۲۰۲۵ نخستوزیر وقت را مجبور به کنارهگیری از قدرت کرد، اما برخورد سخت نهادهای امنیتی نتوانست شعله این اعتراضات ضد فساد را خاموش کند.
تنشها در جریان راهپیمایی روز شنبه زمانی به اوج خود رسید که معترضان به نزدیکی کمپ حامیان الکساندر ووچیچ، رئیسجمهور صربستان، در مقابل کاخ ریاستجمهوری نزدیک شدند؛ محوطهای که پیش از این به عنوان یک سپر انسانی در برابر مخالفان ایجاد شده بود. با پرتاب ترقهها و مواد آتشزا از سوی جوانان به سمت گارد ضربت، مأموران امنیتی و نیروهای لباسشخصی به صفوف راهپیمایان یورش برده و دهها تن از فعالان دانشجویی را با خشونت مفرط بازداشت کردند.
رئیسجمهور صربستان که همزمان با این درگیریها در سفر رسمی به چین به سر میبرد، با انتشار پیامی ویدیویی در شبکههای اجتماعی، مخالفان خود را به خشونتطلبی و تلاش برای بیثباتسازی کشور متهم کرد. ووچیچ پیش از این اعلام کرده بود که انتخابات پارلمانی احتمالاً در پاییز امسال (بین سپتامبر تا نوامبر) برگزار خواهد شد؛ موضوعی که اکنون به هدف اصلی جنبشهای دانشجویی برای به چالش کشیدن و تغییر ساختار قدرت در صربستان بدل شده است.
از سوی دیگر، رفتارهای پلیس صربستان، بازداشتهای خودسرانه و گزارشهای مربوط به حمایت نیروهای امنیتی از اوباش ماسکداری که به خبرنگاران حمله میکنند، موجی از محکومیتهای بینالمللی را به همراه داشته است. ناظران حقوق بشر هشدار میدهند که وضعیت آزادیهای مدنی در این کشور اروپایی نسبت به سال گذشته به شدت وخیمتر شده است. صربستان در حالی برای پیوستن به اتحادیه اروپا تلاش میکند که روابط راهبردی خود با روسیه و چین را حفظ کرده است؛ رویکردی دوگانه و عقبگرد دموکراتیک که به گفته مقامات بروکسل، میتواند به قیمت تعلیق بودجه حمایتی ۱.۵ میلیارد یورویی اتحادیه اروپا برای بلگراد تمام شود.
