گرمای مرگبار تابستان در اروپا جان بیش از ۵۰ هزار نفر را گرفت؛ دو سوم مرگها ناشی از تغییرات اقلیمی است

یک پژوهش جدید نشان میدهد موجهای گرمای شدید تابستان امسال در اروپا به مرگ بیش از ۵۰ هزار نفر منجر شده است و نزدیک به دوسوم این مرگها به افزایش دمای ناشی از تغییرات اقلیمی و فعالیتهای انسانی نسبت داده میشود.
بر اساس این پژوهش که قرار است در نشریه علمی «نیچر هلث» منتشر شود، در مجموع ۵۰ هزار و ۳۹۱ نفر در ۸۵۴ شهر اروپایی طی ماههای ژوئن، ژوئیه و اوت بر اثر گرما جان باختند. از این تعداد، مرگ ۳۲ هزار و ۶۱۹ نفر به گرمای اضافی ناشی از سوزاندن سوختهای فسیلی، از جمله زغالسنگ، نفت و گاز، نسبت داده شده است.
شمار قربانیان گرمای تابستان امسال حدود ۷۱ درصد بیشتر از تابستان سال ۲۰۲۲ است؛ سالی که پیش از این با ثبت ۲۹ هزار و ۴۸۰ مرگ مرتبط با گرما، مرگبارترین تابستان در بررسیهای همین گروه پژوهشی محسوب میشد.
پژوهشگران هشدار دادهاند که آمار واقعی احتمالاً بیشتر از رقم اعلامشده است؛ زیرا این بررسی مرگهای ناشی از موج گرمای ماه مه را در بر نمیگیرد و تنها ۸۵۴ شهر را بررسی کرده است که حدود ۴۰ درصد جمعیت اروپا در آنها زندگی میکنند.
چهار کشور اروپایی بیشترین قربانیان را داشتند
بر اساس نتایج این مطالعه، ایتالیا، فرانسه، اسپانیا و آلمان بیشترین شمار مرگومیر ناشی از گرما را ثبت کردند.
گاریفالوس کنستانتینودیس، زیستآمارشناس کالج امپریال لندن و یکی از نویسندگان پژوهش، گفت حدود یکسوم مرگهای برآوردشده در فاصله ۱۷ ژوئن تا اول ژوئیه رخ داده است؛ دورهای که طی آن دمای هوا بهطور متوسط ۵.۳ درجه سانتیگراد بالاتر از حد معمول بود.
همچنین، بر اساس مطالعه دیگری که همین گروه پژوهشی اوایل اکتبر منتشر کرد، رم در فاصله سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ بیشترین شمار مرگهای مرتبط با گرما را در میان پایتختهای اروپا داشته است.
گرمایش زمین، گرما را از وضعیت آزاردهنده به شرایط مرگبار تبدیل میکند
کلر بارنز، دانشمند علوم اقلیمی در کالج امپریال لندن و نویسنده اصلی پژوهش، گفت بخش بزرگی از زیرساختهای اروپای غربی و شمالی برای مقابله با دماهای بسیار بالا طراحی نشدهاند؛ دماهایی که در نتیجه گرمایش ناشی از فعالیتهای انسانی بیشتر مشاهده میشوند.
به گفته او، دمای اروپا اکنون حدود ۲.۵ درجه سانتیگراد بالاتر از دوران پیش از صنعتیشدن است. بارنز توضیح داد که همین افزایش دما میتواند شرایطی را که پیشتر صرفاً ناراحتکننده بود، به وضعیتی خطرناک و حتی مرگبار تبدیل کند.
بر اساس این پژوهش، بیش از نیمی از قربانیان گرمای تابستان امسال ۸۵ سال یا بیشتر سن داشتند. با این حال، موجهای گرما تنها سالمندان را تهدید نکردند و بیش از ۸۰۰ نفر از افراد ۲۰ تا ۴۴ ساله نیز جان خود را از دست دادند.
سهم تغییرات اقلیمی در مرگهای ناشی از گرما افزایش یافته است
پژوهشگران برای تعیین سهم تغییرات اقلیمی در مرگومیر تابستان امسال، شبیهسازیهای رایانهای از شرایط فرضی جهان بدون تغییرات اقلیمی انجام دادند و نتایج را با وضعیت واقعی مقایسه کردند. تفاوت میان این دو برآورد، مبنای محاسبه مرگهایی بود که به گرمایش ناشی از فعالیتهای انسانی نسبت داده میشوند.
بارنز گفت سهم مرگهای مرتبط با گرما که به گرمایش جهانی نسبت داده میشود، از حدود ۴۵ درصد در اوایل دهه ۲۰۰۰ به حدود ۶۵ درصد در سالهای اخیر افزایش یافته است.
پژوهشگران همچنین اعلام کردند که مرگومیر ناشی از گرما اغلب کمتر از میزان واقعی ثبت میشود، زیرا گرما در بسیاری از موارد بهعنوان عامل مؤثر در گواهی فوت ذکر نمیشود.
برای بررسی دقت محاسبات، گروه پژوهشی برآوردهای خود را با آمار نهادهای دولتی مقایسه کرد. برای نمونه، مدل این گروه درباره موجهای گرمای ماه مه و ژوئن در بریتانیا، حدود ۲۷۰۰ مرگ اضافی را برآورد کرد؛ رقمی که با آمار ۲۸۰۰ موردی نهاد آمار سلامت بریتانیا نزدیکی داشت.
هشدار کارشناسان درباره ضرورت مقابله با گرمای شدید
کارشناسان میگویند دولتهای اروپایی باید علاوه بر کاهش انتشار گازهای گلخانهای، برای مقابله با موجهای گرمای شدید نیز آمادگی بیشتری پیدا کنند.
کورتنی هاوارد، پزشک اورژانس کانادایی و رئیس منتخب انجمن پزشکی کانادا، بر ضرورت سرمایهگذاری فوری در سامانههای هشدار زودهنگام گرما، فراهم کردن دسترسی عادلانه به روشهای خنکسازی کمکربن و ایجاد شبکههای حمایتی برای شناسایی و مراقبت از افراد آسیبپذیر تأکید کرد.
جاناتان پتز، استاد سلامت و محیطزیست دانشگاه ویسکانسین-مدیسن، نیز گفت سازگاری با گرمای شدید بهتنهایی کافی نیست و باید همزمان با حفاظت از جمعیتهای آسیبپذیر، علت اصلی بحران یعنی سوزاندن سوختهای فسیلی نیز مهار شود.
او تأکید کرد که مقابله مؤثر با افزایش مرگومیر ناشی از گرما به دو اقدام موازی نیاز دارد: آمادهسازی جوامع برای تحمل دماهای بالاتر و کاهش سریع عواملی که گرمایش زمین را تشدید میکنند.
این پژوهش بار دیگر نشان میدهد که گرمای شدید فقط یک مسئله زیستمحیطی نیست، بلکه به تهدیدی جدی برای سلامت عمومی تبدیل شده است؛ تهدیدی که سالمندان و دیگر گروههای آسیبپذیر بیش از سایرین با آن مواجهاند.




