مطالعه جدید: چاقی همیشه به معنای بیماری و وضعیت ناسالم نیست

بر اساس یک مطالعه جدید که در راستای درخواستها برای بازنگری در شیوه تشخیص چاقی انجام شده است، تنها یکچهارم تا یکسوم افرادی که در حال حاضر چاق تشخیص داده میشوند، واقعاً از نظر سلامتی در وضعیت نامناسبی قرار دارند.
این پژوهش که روز چهارشنبه در نشریه معتبر «نیچر» به چاپ رسید، پیرو پیشنهاد سال گذشته کارشناسان و نهادهای پزشکی ارائه شده است. هدف از این پیشنهاد آن است که روند تشخیص چاقی از محدوده بسته «شاخص توده بدنی» — که صرفاً بر اساس وزن و قد محاسبه میشود — فراتر رفته و مواردی چون درصد چربی بدن و وضعیت کلی سلامت فرد را نیز در بر بگیرد. این مطالعه بررسی میکند که تعریف جدید چاقی چه تأثیری بر آمار تشخیص، میزان شیوع و نحوه درمان این عارضه خواهد گذاشت؛ عارضهای که سازمان جهانی بهداشت تخمین میزند بیش از یک میلیارد نفر را در سراسر جهان درگیر کرده است.
معیارهای جدید؛ از اندازهگیری دور کمر تا ارزیابی ارگانهای بدن
اگرچه چاقی از عوامل خطر اصلی در بروز دیابت نوع ۲، بیماریهای قلبیعروقی، اختلالات کبدی و کلیوی و انواع سرطان به شمار میرود، اما این پژوهش پیشنهاد میکند که چاقی به دو دسته مجزا تقسیم شود:
چاقی پیشبالینی: وضعیتی که در آن اضافه وزن و چاقی بیشتر به عنوان یک عامل خطر عمل میکند و هنوز به بیماری تبدیل نشده است.
چاقی بالینی: وضعیتی که در آن عارضه بهطور فعال سلامت فرد را به خطر انداخته و باعث اختلال شده است.
این مطالعه با بررسی دادههای مربوط به حدود ۸۵۰ هزار بزرگسال در کشورهای چین، بریتانیا، ایالات متحده و اسپانیا نشان داد که با به کارگیری چارچوب جدید:
بین ۱ تا ۳ درصد از افرادی که پیشتر تنها بر اساس شاخص بی ام آی چاق به حساب میآمدند، دیگر در این گروه جای نخواهند گرفت.
بین ۵ تا ۹ درصد از افرادی که شاخص پایینتری دارند اما درصد چربی بدنشان بالا است، به عنوان فرد چاق شناسایی خواهند شد؛ تغییری که در سطح جوامع میتواند دهها میلیون نفر را شامل شود.
فرانچسکو روبینو، استاد و رئیس بخش جراحی متابولیک و چاقی در کینگز کالج لندن و نویسنده ارشد این پژوهش، با تأکید بر اینکه خطاهای شاخص بی ام آی از گذشته اثبات شده بود، گفت: «تاکنون سیستم بهتری در اختیار نداشتیم.» به گفته وی، چارچوب جدید توصیفی دقیقتر و بالینیتر از چاقی ارائه میدهد که میتواند راهنمای بسیار بهتری برای کادر درمان و سیاستگذاران حوزه سلامت باشد.
شیوهنامه جدید دستهبندی چاقی
در این سیستم پیشنهادی، پزشکان پیش از قطعی کردن تشخیص، علاوه بر بررسی شاخص بی ام آی، میزان چربی بدن (از طریق اندازهگیری دور کمر) و همچنین وجود هرگونه اختلال در عملکرد ارگانهای حیاتی وابسته به وزن (مانند قلب یا کبد) را ارزیابی میکنند. بر این اساس:
افرادی که صرفاً شاخص بی ام آی بالایی دارند اما سایر معیارهایشان نرمال است، در گروه چاقی قرار نمیگیرند.
افرادی که هم شاخص بی ام آی و هم درصد چربی بدنشان بالا باشد، به عنوان دارای «چاقی پیشبالینی» شناخته میشوند.
افرادی که علاوه بر موارد فوق، از اختلال در عملکرد ارگانهای بدن نیز رنج میبرند، دارای «چاقی بالینی» تشخیص داده میشوند؛ وضعیتی که به عنوان یک بیماری فعال تلقی شده و معمولاً به اقدامات درمانی فوریتری نیازمند است.
برآوردهای این پژوهش حاکی از آن است که در میان چهار کشور بررسیشده، بهطور میانگین تنها حدود ۲۷ درصد از افراد چاق دارای «چاقی بالینی» هستند که این رقم حدود ۸.۵ درصد از کل جمعیت بزرگسالان را تشکیل میدهد. همچنین، نتایج نشان داد که حدود ۸۲ درصد از افراد مبتلا به «چاقی پیشبالینی» هرگز به سمت چاقی بالینی پیشرفت نکردهاند، هرچند سرعت پیشرفت این عارضه در کشورهای چین و اسپانیا مقداری بالاتر بوده است.




