آکسیوس: راهبرد ترامپ برای پایان جنگ ایران در شش ماه گذشته بارها تغییر کرده است
آکسیوس در گزارشی با بررسی شش اظهارنظر دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روند تغییر راهبرد او برای پایان دادن به جنگ ایران و آمریکا را تشریح کرده است؛ جنگی که قرار بود چهار تا پنج هفته طول بکشد، اما اکنون وارد ششمین ماه خود شده است.
به گزارش آکسیوس، در حالی که جنگ ایران و آمریکا روز جمعه وارد ششمین ماه خود میشود، هنوز مشخص نیست ترامپ دقیقاً چه مسیری را برای پایان دادن به این درگیری دنبال میکند.
ترامپ در ابتدای جنگ، از یک کارزار نظامی چهار تا پنج هفتهای سخن میگفت، اما در طول شش ماه گذشته، گزینههای مورد نظر او برای پایان جنگ از پیروزی نظامی و نابودی توانمندیهای ایران تا توافق دیپلماتیک، بازگشایی تنگه هرمز و در نهایت اعمال فشار اقتصادی گسترده علیه تهران تغییر کرده است.
آکسیوس مینویسد که اکنون محور اصلی راهبرد آمریکا، فشار اقتصادی نامحدود علیه ایران است؛ در حالی که آمریکا تلاش میکند مقادیر بیشتری نفت را از طریق تنگه هرمز منتقل کند و در نتیجه اهرم فشار ایران بر این مسیر حیاتی انرژی را کاهش دهد.
وضعیت کنونی جنگ
بر اساس گزارش آکسیوس، جنگ همچنان در وضعیت متغیری قرار دارد. ایران و عمان درباره چارچوبی برای برقراری عبور امنتر کشتیهای تجاری از تنگه هرمز گفتوگو میکنند و میانجیهای منطقهای نیز در تلاش هستند راهی برای پایان دادن به درگیری پیدا کنند.
با این حال، ترامپ گفته است که در حال حاضر هیچ مذاکرهای میان آمریکا و ایران در جریان نیست و دولت او بر دو هدف اصلی متمرکز است: تضعیف اقتصادی ایران و جلوگیری از دستیابی این کشور به سلاح هستهای.
آکسیوس برای نشان دادن تغییرات راهبرد ترامپ، شش اظهارنظر او را بررسی کرده است.
مارس؛ هدف اولیه، نابودی توان نظامی ایران
ترامپ در دوم مارس، تنها دو روز پس از آغاز جنگ، گفت:
«اهداف ما روشن است. نخست، ما تواناییهای موشکی ایران و ظرفیت این کشور برای تولید موشکهای جدید را نابود میکنیم. دوم، نیروی دریایی آنها را نابود میکنیم. سوم، اطمینان حاصل میکنیم که بزرگترین حامی تروریسم در جهان هرگز نتواند به سلاح هستهای دست پیدا کند و در نهایت، رژیم ایران دیگر نتواند گروههای مسلح تروریستی خارج از مرزهای خود را تأمین مالی و هدایت کند.»
به نوشته آکسیوس، ترامپ در هفتههای نخست جنگ حتی در برخی مقاطع درباره آینده سیاسی ایران نیز اظهارنظر کرده بود.
آوریل؛ ترامپ از نزدیک بودن توافق خبر داد
در هفتم آوریل، ترامپ گفت:
«ما به تمام اهداف نظامی خود دست یافتهایم و حتی از آنها فراتر رفتهایم و در زمینه یک توافق قطعی برای صلح بلندمدت با ایران نیز بسیار پیش رفتهایم.»
به نوشته آکسیوس، ترامپ در این مقطع مرحله نظامی جنگ را موفقیتآمیز توصیف کرد و بازگشایی تنگه هرمز را به یکی از شروط پایان درگیری تبدیل کرد.
این موضع زمینه مذاکرات آمریکا و ایران را فراهم کرد؛ مذاکراتی که در طول بهار ادامه داشت.
ژوئن؛ ترامپ گفت توافق حاصل شده است
ترامپ در ۱۷ ژوئن اعلام کرد:
«ما با ایران به توافقی رسیدیم که همه اهدافی را که برای دستیابی به آنها تعیین کرده بودیم محقق میکند؛ همه آنها و حتی بسیار بیشتر.»
طبق گزارش آکسیوس، در آن زمان به نظر میرسید واشنگتن و تهران درباره چارچوبی برای بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به درگیری به توافق رسیدهاند.
این توافق در قالب یک تفاهمنامه یکصفحهای و ۱۴ بندی مطرح شد که بر اساس آن، قرار بود درگیریها فوراً متوقف شود، تنگه هرمز بازگشایی شود و دو طرف طی ۶۰ روز برای دستیابی به یک توافق نهایی هستهای مذاکره کنند.
اما این تفاهمنامه در نهایت دوام نیاورد.
ژوئیه؛ مسیر مذاکره بسته شد
پس از فروپاشی توافق، ترامپ در هشتم ژوئیه گفت:
«دیگر نمیخواهم با آنها مذاکره کنم… تا آنجا که به من مربوط است، کار تمام شده است.»
آکسیوس مینویسد که با شکست توافق، ترامپ عملاً مسیر مذاکرهای را که در ماههای بهار دنبال کرده بود، کنار گذاشت.
بازگشت به گزینه نظامی
ترامپ در ۲۴ ژوئیه بار دیگر از دو گزینه سخن گفت:
«یک راه خروج نظامی وجود دارد که در آن فقط به همین شکل که هستیم ادامه میدهیم… یا یک راهبرد هوشمندانهتر وجود دارد و آن این است که به توافق برسیم.»
به نوشته آکسیوس، ترامپ در این مرحله بار دیگر به ایران هشدار داد که یا باید به توافق برسد یا با فشار نظامی شدیدتری روبهرو شود.
چند روز بعد نیز، طبق گزارش آکسیوس، ترامپ در اظهاراتی گفته بود آمریکا قصد دارد «بهشدت ایران را درهم بکوبد.»
اوت؛ آغاز مرحله جدید، جنگ اقتصادی
در همین زمان، یک مسیر سوم بهتدریج در راهبرد ترامپ شکل گرفت: تضعیف ایران از طریق فشار اقتصادی به جای ادامه صرف عملیات نظامی.
ترامپ در ۱۹ اوت اعلام کرد:
«من در حال اعلام بزرگترین و سنگینترین عملیات اقتصادیای هستم که تاکنون علیه هر کشوری انجام شده است! این جنگ اقتصادی و انزوایی در مقیاسی بیسابقه خواهد بود.»
آکسیوس مینویسد که راهبرد کنونی ترامپ بر فشار اقتصادی شدید و قطع منابع مالی ایران متمرکز شده است.
ترامپ در گفتوگو با آکسیوس نیز درباره وضعیت اقتصادی ایران گفت:
«ما فقط داریم ایران را با تورم شدیدش و این واقعیت که پولی ندارد، زیر نظر میگیریم.»
آیا فشار اقتصادی تهران را پای میز مذاکره میآورد؟
به نوشته آکسیوس، اکنون پرسش اصلی این است که آیا فشار اقتصادی فزاینده میتواند ایران را دوباره به میز مذاکره بازگرداند یا خیر.
با وجود تمام تغییرات در راهبرد ترامپ، یک هدف در تمام این مدت ثابت مانده است: جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای.
آکسیوس در جمعبندی خود مینویسد که جنگی که ترامپ در ابتدا آن را یک درگیری چهار تا پنج هفتهای تصور میکرد، اکنون به جنگی ششماهه تبدیل شده است؛ در حالی که مسیر پایان آن همچنان در حال تغییر است.
راهبرد ترامپ در این مدت از جنگ و پیروزی نظامی به مذاکره و دیپلماسی و سپس به جنگ اقتصادی و فشار بر تهران تغییر کرده است. اکنون مشخص نیست آیا فشار اقتصادی میتواند به توافقی منجر شود که ترامپ از ابتدا به دنبال آن بود یا اینکه بار دیگر گزینه نظامی در مرکز توجه قرار خواهد گرفت.
