شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی ایران را پس از ۲۰ سال به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داد
شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز چهارشنبه، به دلیل عدم همکاری ایران در تحقیقات طولانیمدت درباره ردپای اورانیوم کشفشده توسط بازرسان در سایتهای اعلامنشده، ایران را برای نخستین بار طی ۲۰ سال گذشته به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارجاع داد.
مقامات غربی مشکوک هستند که این ردپاها میتواند مدرکی بر وجود یک برنامه پنهانی تسلیحات هستهای در ایران تا سال ۲۰۰۳ باشد. ایران میگوید به دنبال سلاح هستهای نیست و برنامه آن کاملاً صلحآمیز است. ارجاع ایران به شورای امنیت، این کشور را در معرض تحریمهای احتمالی و مسدودسازی داراییها قرار میدهد؛ اگرچه تصویب چنین اقدامات تنبیهی بعید به نظر میرسد زیرا متحدان ایران، یعنی روسیه و چین، در این شورا حق وتو دارند.
به گفته دیپلماتهایی که به شرط ناشناس ماندن نتایج این رأیگیری پشت درهای بسته را شرح دادند، ۲۳ کشور از ۳۵ عضو شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مقر این آژانس در وین به قطعنامه روز چهارشنبه رأی مثبت دادند.
چین، روسیه و نیجر با آن مخالفت کردند، در حالی که هشت کشور رأی ممتنع دادند و یک کشور نیز به دلیل معوقات مالی حق رأی نداشت.
این قطعنامه توسط ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه و آلمان ارائه شده بود.
این اقدام دیپلماتیک از ژوئن ۲۰۲۵، زمانی که شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی ایران را به دلیل عدم همکاری در تحقیقات، به طور رسمی در وضعیت «عدم پایبندی» به تعهدات منع گسترش سلاحهای هستهای اعلام کرد، زیر نظر و بررسی بوده است.
رضا نجفی، سفیر ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین، با رد این قطعنامه، آن را یک «ابزار سیاسی» خواند و گفت که این اقدام اعتماد به «استقلال، بیطرفی و اعتبار» آژانس را از بین برده است.
وی خاطرنشان کرد که در حال حاضر، عمل به هرگونه تعهد برای اجازه بازرسی سازمان ملل از سایتهای هستهای در داخل ایران، به دلیل جنگ جاری این کشور با آمریکا و اسرائیل عملاً غیرممکن است.
ایالات متحده این هفته پنج نفتکش ایرانی را منهدم کرد و تهران نیز اهداف آمریکایی در اردن را مورد حمله تلافیجویانه قرار داد؛ جدیدترین دور از حملات متقابل که دو طرف را در این جنگ بیش از ششماهه، دوباره به سمت درگیریهای علنی کشانده است.
پیشنویس این قطعنامه که توسط خبرگزاری آسوشیتدپرس رؤیت شده است، از رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، خواسته است تا نگرانیهای آژانس را «طبق مقررات مربوطه در اساسنامه آژانس بینالمللی انرژی اتمی به شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل متحد گزارش کند.»
این قطعنامه همچنین بر درخواست خود از ایران برای «اصلاح فوری عدم پایبندی خود» با اتفاقنظرهای قبلی و اتخاذ اقدامات لازم از نظر آژانس برای اطمینان از «عدم انحراف مواد هستهای» تأکید کرد.
از زمانی که اسرائیل و آمریکا در جریان جنگ ۱۲ روزه در ژوئن ۲۰۲۵ به سایتهای هستهای ایران حمله کردند، ایران به بازرسان آژانس اجازه دسترسی به سایتهای هستهای آسیبدیده از این حملات را نداده است. آژانس بینالمللی انرژی اتمی همچنین از زمان بمباران ژوئن، قادر به راستیآزمایی وضعیت ذخایر اورانیوم با غلظت نزدیک به درجه تسلیحاتی ایران نبوده است.
نجفی گفت که حملات جوی آمریکا و اسرائیل، دسترسی ایمن بازرسان به سایتهای هستهای ایران را «از نظر فیزیکی غیرممکن» کرده است. وی با بیان اینکه ایران «تعهدات پادمانی خود را نه متوقف کرده و نه تعلیق کرده است»، افزود: «اجرای تعهدات در شرایط ادامه عملیات نظامی و تهدیدهای مداوم در حال حاضر امکانپذیر نیست.»
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران نیز در پستی در شبکه اجتماعی (توییتر سابق) این دیدگاه را بازنشر کرد.
او گفت: «آنها به تأسیسات هستهای تحت پادمان ایران حمله میکنند، روند عادی راستیآزمایی را مختل میسازند و سپس از همان اختلال به عنوان بهانهای برای تصویب قطعنامه در شورای حکام آژانس استفاده میکنند.»
بر اساس اعلام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران ذخیرهای معادل ۴۴۰.۹ کیلوگرم (۹۷۲ پوند) اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد را نگهداری میکند — فاصلهای کوتاه و فنی تا سطح ۹۰ درصد که درجه تسلیحاتی محسوب میشود.
رافائل گروسی، رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی، سال گذشته در مصاحبهای با آسوشیتدپرس هشدار داد که این حجم از ذخایر میتواند به ایران اجازه دهد در صورت تصمیم به ساخت سلاح، تا ۱۰ بمب هستهای تولید کند. وی تصریح کرد که این به معنای داشتن چنین سلاحی توسط ایران در حال حاضر نیست.
