افایتیاف: ایران همچنان در فهرست سیاه باقی میماند؛ درخواست از کشورها برای تشدید اقدامات مقابلهای علیه نظام مالی جمهوری اسلامی

گروه ویژه اقدام مالی (افایتیاف) در تازهترین بیانیه خود درباره ایران اعلام کرد که تهران همچنان در فهرست حوزههای قضایی پرخطر مشمول فراخوان اقدام باقی خواهد ماند و از تمامی کشورها خواست اقدامات مقابلهای مؤثر علیه ایران را ادامه دهند.
افایتیاف در این بیانیه که در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ (۸ آبان ۱۴۰۵) منتشر شد، ضمن اشاره به ازسرگیری تعامل ایران با این نهاد، اعلام کرد که پیشرفت تهران در رفع نواقص نظام مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم محدود بوده و مشکلات اساسی همچنان برطرف نشدهاند.
این نهاد تأکید کرد ایران تنها در برخی زمینههای فنی، از جمله ایجاد چارچوبی برای دریافت درخواستهای بینالمللی مربوط به مسدودسازی داراییها، پیشرفت محدودی داشته است؛ اما چارچوب قانونی این کشور همچنان در زمینه جرمانگاری تأمین مالی تروریسم و اجرای تحریمهای مالی هدفمند با استانداردهای بینالمللی مطابقت ندارد.
سابقه تعهدات ایران و بازگشت به فهرست سیاه
افایتیاف در بیانیه خود یادآوری کرد که ایران در ژوئن ۲۰۱۶ (خرداد ۱۳۹۵) تعهدی سیاسی در سطح عالی برای رفع نواقص نظام مالی خود ارائه کرد و پذیرفت برنامه اقدام این نهاد را اجرا کند. با این حال، مهلت اجرای این برنامه در ژانویه ۲۰۱۸ (دی ۱۳۹۶) به پایان رسید.
این نهاد در اکتبر ۲۰۱۹ (مهر ۱۳۹۸)، به دلیل پیشرفت نکردن ایران در اجرای تعهدات خود، از کشورهای عضو خواست نظارت بر فعالیتهای مالی مرتبط با ایران را افزایش دهند.
این اقدامات شامل تشدید بازرسی از شعب و شرکتهای تابعه مؤسسات مالی مستقر در ایران، ایجاد سازوکارهای تقویتشده گزارشدهی تراکنشهای مالی و افزایش الزامات حسابرسی خارجی برای گروههای مالی دارای شعب و شرکتهای تابعه در ایران بود.
افایتیاف همچنین اعلام کرد که از فوریه ۲۰۲۰ (بهمن ۱۳۹۸)، به دلیل اجرا نکردن کامل برنامه اقدام از سوی ایران، از اعضای خود خواسته است اقدامات مقابلهای مؤثر را مطابق با توصیه شماره ۱۹ این نهاد علیه جمهوری اسلامی اعمال کنند.
پیشرفت محدود ایران در سال ۲۰۲۶
بر اساس این بیانیه، ایران در سپتامبر ۲۰۲۶ (شهریور ۱۴۰۵) گزارشی درباره اقدامات خود برای اجرای بخشهای مختلف برنامه اقدام به افایتیاف ارائه کرده است.
این نهاد اعلام کرد ایران در زمینه انطباق فنی، پیشرفت محدودی داشته و چارچوبی برای دریافت درخواستهای بینالمللی مربوط به مسدودسازی داراییها ایجاد کرده است.
با این حال، افایتیاف تأکید کرد که نظام مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم ایران همچنان دارای نواقص بنیادین است.
در این بیانیه آمده است که قوانین ایران به اندازه کافی تأمین مالی تروریسم را جرمانگاری نمیکنند و سازوکار لازم برای اعمال تحریمهای مالی هدفمند مطابق با استانداردهای افایتیاف نیز در این کشور وجود ندارد.
این نهاد از تهران خواست چارچوب حقوقی کلی خود، از جمله قوانین اصلی کشور را اصلاح کند تا هرگونه استثنا یا محدودیت مغایر با استانداردهای بینالمللی در زمینه جرمانگاری تأمین مالی تروریسم و اجرای تحریمهای مالی هدفمند برطرف شود.
انتقاد از حقشرطهای ایران درباره کنوانسیون پالرمو و کنوانسیون مبارزه با تأمین مالی تروریسم
یکی دیگر از محورهای اصلی بیانیه افایتیاف، وضعیت حقوقی ایران در ارتباط با دو کنوانسیون سازمان ملل متحد است:
کنوانسیون سازمان ملل متحد علیه جرایم سازمانیافته فراملی، معروف به کنوانسیون پالرمو؛
کنوانسیون بینالمللی مبارزه با تأمین مالی تروریسم.
افایتیاف بار دیگر از ایران خواست نواقص مربوط به تصویب و اجرای داخلی این دو کنوانسیون را برطرف کند.
این نهاد اعلام کرد برخی از حقشرطهای ایران نسبت به این کنوانسیونها بیش از حد گسترده هستند و نحوه اجرای داخلی مفاد آنها نیز با استانداردهای افایتیاف مطابقت ندارد.
افایتیاف یادآوری کرد که پیشتر نیز در ژوئن ۲۰۲۶ (خرداد ۱۴۰۵) درباره این نواقص هشدار داده بود.
هشدار درباره خطر تأمین مالی اشاعه تسلیحات هستهای
افایتیاف در بخش دیگری از بیانیه خود با اشاره به قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره عدم پایبندی ایران به تعهدات منع گسترش سلاحهای هستهای، از تمامی کشورها خواست خطرات مربوط به تأمین مالی اشاعه تسلیحات از سوی ایران را مطابق با استانداردهای این نهاد در نظر بگیرند.
این نهاد همچنین با اشاره به آنچه تهدیدهای ادامهدار ناشی از تأمین مالی تروریسم و تأمین مالی اشاعه تسلیحات مرتبط با ایران خواند، تأکید کرد که تا زمان تکمیل برنامه اقدام تهران، اقدامات مقابلهای باید ادامه یابد.
چهار اقدام اصلی که افایتیاف خواستار اجرای آنها علیه ایران است
افایتیاف از کشورهای عضو و سایر حوزههای قضایی خواست اقدامات مقابلهای مؤثر علیه ایران را اجرا کنند. این اقدامات شامل موارد زیر است:
۱. محدودیت در فعالیت مؤسسات مالی ایرانی در کشورهای دیگر
کشورها باید از تأسیس شرکتهای تابعه، شعب و دفاتر نمایندگی مؤسسات مالی و ارائهدهندگان خدمات داراییهای مجازی متعلق به ایران در قلمرو خود جلوگیری کنند یا در تصمیمگیریهای نظارتی، ناکافی بودن نظام مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم ایران را لحاظ کنند.
۲. جلوگیری از ایجاد شعب مؤسسات مالی خارجی در ایران
کشورها باید مؤسسات مالی و ارائهدهندگان خدمات داراییهای مجازی را از تأسیس شعب یا دفاتر نمایندگی در ایران منع کنند یا ریسک فعالیت آنها در کشوری با نظام ناکافی مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم را در نظر بگیرند.
۳. محدود کردن روابط تجاری و تراکنشهای مالی با ایران
افایتیاف خواستار محدود کردن روابط تجاری و تراکنشهای مالی با ایران و اشخاص مستقر در این کشور بر اساس ارزیابی ریسک شده است.
این محدودیتها شامل تراکنشهای مربوط به داراییهای مجازی نیز میشود.
۴. ممنوعیت ایجاد روابط کارگزاری بانکی جدید با ایران
بر اساس درخواست افایتیاف، مؤسسات مالی و ارائهدهندگان خدمات داراییهای مجازی باید از ایجاد روابط کارگزاری جدید با مؤسسات مالی و ارائهدهندگان خدمات داراییهای مجازی مستقر در ایران منع شوند.
همچنین این مؤسسات باید روابط کارگزاری موجود خود با طرفهای ایرانی را بر اساس ارزیابی ریسک بازبینی کنند.
کمکهای بشردوستانه، دارو و حوالههای شخصی از محدودیتهای مطلق مستثنا هستند
افایتیاف در عین درخواست تشدید اقدامات مقابلهای علیه ایران، تأکید کرد کشورها باید هنگام اجرای این محدودیتها، جریانهای مالی مربوط به کمکهای بشردوستانه، مواد غذایی، تجهیزات و اقلام بهداشتی و درمانی، هزینههای عملیاتی نمایندگیهای دیپلماتیک و حوالههای شخصی را بهدرستی مدیریت کنند.
بر اساس این بیانیه، این تراکنشها باید با در نظر گرفتن خطرات احتمالی تأمین مالی تروریسم و اشاعه تسلیحات مرتبط با ایران و مطابق با تعهدات بینالمللی کشورها، بر مبنای ارزیابی ریسک بررسی شوند.
ایران تا زمان تکمیل برنامه اقدام در فهرست سیاه باقی میماند
افایتیاف صراحتاً اعلام کرد ایران تا زمانی که تمام مفاد برنامه اقدام خود را بهطور کامل اجرا نکند، در فهرست حوزههای قضایی پرخطر مشمول فراخوان اقدام باقی خواهد ماند.
این نهاد همچنین اعلام کرد در صورتی که ایران کنوانسیون پالرمو و کنوانسیون مبارزه با تأمین مالی تروریسم را مطابق با استانداردهای افایتیاف تصویب و اجرا کند، درباره مراحل بعدی، از جمله احتمال تعلیق اقدامات مقابلهای، تصمیمگیری خواهد کرد.
در عین حال، افایتیاف هشدار داد اگر ایران پیشرفت بیشتری در اجرای برنامه اقدام خود نشان ندهد، ممکن است اقدامات بعدی دیگری نیز علیه آن در نظر گرفته شود.
شش مطالبه نهایی افایتیاف از جمهوری اسلامی
این نهاد در پایان بیانیه خود قویاً از ایران خواست برای تکمیل برنامه اقدام، فوراً همکاری و پیشرفت بیشتری در شش زمینه زیر داشته باشد:
۱. جرمانگاری کامل تأمین مالی تروریسم: اصلاح قوانین بهگونهای که تأمین مالی تروریسم بهطور کافی و مطابق با استانداردهای افایتیاف جرم محسوب شود.
۲. شناسایی و مسدودسازی داراییهای تروریستی: شناسایی و مسدود کردن داراییهای مرتبط با تروریسم مطابق با قطعنامههای مربوط شورای امنیت سازمان ملل متحد.
۳. اجرای نظام مؤثر احراز هویت مشتریان: ایجاد نظامی کافی و قابل اجرا برای شناسایی و بررسی هویت و اطلاعات مشتریان در مؤسسات مالی.
۴. مقابله با انتقالدهندگان غیرمجاز پول: ارائه شواهدی درباره چگونگی شناسایی و مجازات ارائهدهندگان بدون مجوز خدمات انتقال پول و ارزش از سوی نهادهای مسئول ایران.
۵. اجرای کامل کنوانسیونهای پالرمو و مبارزه با تأمین مالی تروریسم: اطمینان از اینکه تصویب و اجرای این دو کنوانسیون با استانداردهای افایتیاف مطابقت دارد و روشن کردن توانایی ایران برای ارائه کمکهای حقوقی متقابل در پروندههای قضایی بینالمللی.
۶. شفافیت کامل در انتقالهای بانکی: اطمینان از اینکه مؤسسات مالی هنگام انجام انتقالهای بانکی، اطلاعات کامل فرستنده و دریافتکننده وجه را دریافت و بررسی میکنند.
افایتیاف در پایان بار دیگر تأکید کرد که ایران همچنان در فهرست سیاه این نهاد باقی میماند و تا زمان اجرای کامل برنامه اقدام، از کشورهای جهان خواست اقدامات مقابلهای و نظارتهای مالی سختگیرانه علیه جمهوری اسلامی را ادامه دهند.




